Rusland: ruzie over antisemitisme

Rusland heeft zaterdag zijn nationale Verzoendag gevierd in bittere verdeeldheid, met antisemitische uitlatingen en pogingen om de communistische partij te verbieden. In een korte tv-toespraak heeft de vermoeide, politiek verzwakte president Jeltsin bezworen dat er zolang hij leeft geen weg terug is naar het communisme.

Na negen dagen rust aan de Zwarte Zee is Jeltsin, die last heeft van een onregelmatige bloeddruk en oververmoeidheid, gisteren in Moskou teruggekeerd. In een verklaring van vorige week donderdag had hij zich al opgeworpen als verdediger van “etnische minderheden', nadat de Doema niet bereid was gebleken om het virulente antisemitisme van een van haar leden te veroordelen.

Generaal b.d. Albert Makasjov, communist, had tijdens een massaprotest vorige maand de joden de schuld gegeven van de economische crisis. Tegen het 'linkse' blad Zavtra zei hij dat zij “het bloed zuigen van de inheemse bewoners van de staat' en de industrie en de landbouw verwoesten. De Doema-meerderheid vond niet dat deze uitlatingen een veroordeling behoeven.

De leiding van de communistische partij ziet ook geen aanleiding om de populaire Makasjov terug te fluiten en deelde zaterdag bij de herdenking van Russische Revolutie (door Jeltsin omgedoopt tot Dag van de Nationale Verzoening) een podium met hem.

In een reactie daarop eiste de olie- en mediamagnaat Boris Berezovski, een van de machtigste oligarchen uit de kring van Jeltsin, een onmiddellijk verbod van de communistische partij wegens het uitdragen van ideeen die de Russische Federatie kunnen doen splijten.

Ook ex-premier Jegor Gaidar vindt dat Rusland zijn communistische partij buiten de wet moet plaatsen, “als het een democratische staat wil blijven'. Eenmaal eerder, na de mislukte staatsgreep tegen Michail Gorbatsjov in 1991, heeft Jeltsin de communistische partij tijdelijk in de ban gedaan.

Maar de situatie is nu totaal anders: twee prominente communisten bekleden een sleutelrol in de Russische regering, terwijl de door de communisten beheerste Doema erin geslaagd is de macht van het Kremlin en Jeltsin uit te hollen.

Gennadi Zjoeganov, de communistenleider, deed de oproep van tycoon Berezovski dan ook af als “ideologisch gewauwel'. Hij zei dat zijn partij onverminderd vriendschap en broederschap tussen de volken blijft propageren. De communisten wijzen erop dat Berezovski, zelf van joodse afkomst, zijn fortuin van enkele miljarden dollars illegaal heeft vergaard, via schimmige privatiseringsdeals.