M-Amerika nu overspoeld door hulpverleners

Na aanvankelijke aarzelingen zijn de hulptroepen voor Nicaragua en Honduras in volle sterkte uitgerukt. Niet alle hulp is zonder bijbedoelingen, maar dat zal de getroffen landen een zorg zijn.

Het water van de zware overstromingen is al weer grotendeels verdwenen. Maar tien dagen na de extreme regenbuien die Honduras hebben ontwricht, dreigt het land opnieuw te worden overspoeld. Ditmaal door de internationale gemeenschap, die na een aanvankelijke aarzeling nu op volle sterkte is uitgerukt om hulp te verlenen aan deze zwaargetroffen Midden-Amerikaanse natie, en aan buurlanden Nicaragua, Guatemala en El Salvador.

De uitbundige reactie van vele landen op de natuurramp in Midden-Amerika uitte zich het afgelopen weekeinde in een constante stroom hulpverleners en goederen die per vliegtuig werden aangevoerd op verschillende punten in het land en die in elk geval in Honduras zorgt voor de nodige logistieke en coordinatieproblemen. Nog altijd is de werkelijke omvang van de catastofe nog niet helemaal duidelijk. Volgens de jongste schattingen kan het aantal slachtoffers tot 25.000 stijgen. De Hondurese regering kwam dit weekeind met exact ogende cijfers: in 6.546 doden, 11.762 gewonden, 6.586 vermisten.

Relevant voor de herstelwerkzaamheden is het feit dat 27 procent van het land op een of andere wijze is getroffen. In Honduras worden bijna twee miljoen mensen als slachtoffers van Mitch aangemerkt. Het land is zeker niet van de kaart geveegd, en opmerkelijk is hoe snel in elk geval provisorisch een deel van de schade wordt gerepareerd. Zo is de benzine-aanvoer naar de hoofdstad vrijwel hersteld. De beschikbaarheid van drinkwater blijft daarentegen een groot probleem in Tegucigalpa, waar in de volkswijken lange rijen mensen met emmertjes bij distributiepunten voor water staan.

Het Hondurese leger, dat een centrale rol heeft gespeeld bij het reddingswerk, is ervan overtuigd dat nu niemand meer hoeft te worden gered.

“De mensen die nu nog op de daken van hun huizen bivakkeren doen dat uit eigen vrije wil', stelt kolonel Jos Perreira van de Hondurese strijdkrachten. “Ze zijn ofwel bang dat hun spulletjes worden gestolen of dat ze na evacuatie niet makkelijk meer terug kunnen keren. Sommige landen die zijn uitgerukt met het oog op reddingswerkzaamheden, waaronder Nederland, zien zich nu geconfronteerd met het feit dat die inzet mogelijk overbodig is.

Er wordt nog wel gezocht naar lijken. Hier houdt vooral het Mexicaanse leger zich mee bezig. In delen van de hoofdstad en in het zuiden van het land, nabij de stad Choluteca, assisteren Mexicaanse militairen met speurhonden de lokale brandweer bij het zoeken naar menselijken resten onder de modder en in de wateren. Volgens generaal Luis Montiel, de commandant van de Mexicaanse eenheid, is men in Choluteca en omgeving nu ook begonnen met het uitdelen van maaltijden.

In tegenstelling tot de meeste andere landen was Mexico bijzonder snel in zijn reactie op de ramp. Begin vorige week al zond president Ernesto Zedillo helikopters en vrachtvliegtuigen naar Nicaragua en Honduras, de zwaarst-getroffen landen. De Mexicaanse aanwezigheid in beide landen overschaduwde op dat moment volledig de Amerikaanse inzet. In Nicaragua gebeurde dat op het kritieke moment dat er een schrijnend gebrek aan helikopters was en de Amerikanen nogal zuinigjes twee toestellen hadden gestuurd vanuit de rijkelijk met helikopters uitgeruste basis van het Zuidelijk Commando in Panama.

Het Mexicaanse initiatief is echter meer dan alleen maar liefdadigheid. Het land wil duidelijk een rol spelen als regionale grootmacht. De actie van vorige week blijkt een schot in de roos.

In uitbundige bewoordingen is in Midden-Amerika de hulp geprezen van de grote broer, zoals een Hondurese radio-commentator zaterdag Mexico omschreef. Behalve de concrete en alerte hulp in deze noodsituatie, verwelkomt Midden-Amerika ook een regionaal tegenwicht voor de Verenigde Staten. De Midden-Amerikaanse landen zijn immers sinds jaar en dag behept met het syndroom de geopolitieke en commerciele achtertuin van de Verenigde Staten te zijn.

Maar de Amerikanen hebben dit weekeinde een enorme inhaalslag uitgevoerd. Alleen al Honduras kreeg de toezegging van nog eens 32 extra helikopters boven de huidige inzet van vijftien toestellen. Ook worden duizend man hulptroepen vrijgemaakt voor herstelwerkzaamheden. Daarnaast komt er massale Amerikaanse particuliere en publieke voedselhulp op gang en maken Amerikaanse kopstukken achter elkaar hun opwachting in de hoofdstad Tegucigalpa: gisteren oud-president George Bush, deze week Tipper, de echtgenote van vice-president Al Gore en volgende week First Lady Hillary Clinton, die dan ook de andere landen in de regio zal aandoen.

Bush is, nog uit zijn tijd als CIA-directeur, een goede vriend van vooral de Hondurese militaire leiding. Maar als vader van twee Amerikaanse gouverneurs van staten met een aanzienlijke Latino-bevolking ging het bezoek van Bush het nostaligische en humanitaire ver voorbij. Zoon Jeb werd vorige week gekozen als gouverneur van Florida, zoon George jr. werd in die functie herkozen in Texas en heeft volgens de peilingen reele kansen op het Amerikaanse presidentschap in 2000. Tegen die achtergrond voerde de oud-president een soort versluierde campagne tussen de puinhopen van Mitch.

Inmiddels laat ook de rest van de wereld zich niet onbetuigd.

Van een Cubaans veldhospitaal tot Canadese voedselzendingen, van Zweedse donaties aan Rode Kruis en missiewerk in Honduras, tot Franse, Nederlandse en Britse marineschepen, Argentijnse hulpgoederen en een financiele bijdrage uit de Chinese Volksrepubliek: er worden in ruime mate bijdragen geleverd ofschoon nog niet helemaal duidelijk is hoe alles moet worden verdeeld. De Hondurezen lijken zo langzamerhand te kunnen gaan kiezen uit hun leveranciers. “Het land heeft nu de grote kans om te veranderen', zei minister van Binnenlandse Zaken Delmer Urbizo zaterdag optimistisch tijdens een briefing van het corps diplomatique in Tegucigalpa. Herstel van de kapotte infrastructuur is een prioriteit, en zowel Japan als de VS wil bruggen gaan (her)bouwen en wegen repareren. In dat opzicht zou Mitch, ondanks de zware menselijke tol, nog wel eens een versluierde zegen voor Honduras kunnen te zijn.