DE KONING VAN VLAANDEREN IS TERUG

Bij KV Oostende is Jean-Marie Pfaff binnengehaald als de verlosser. Een oud-doelman met clowneske eigenschappen die eindelijk eens in Belgie serieus wil worden genomen. Een trainer met een mond vol praatjes en een hart van goud.

In Belgie kennen ze maar een Jean-Marie. Dat is de man met de breedste borst van Vlaanderen, de grootste handen van Belgie en de mooiste grijns van Europa. Eens was hij de beste doelman van de wereld. Maar geen Belg die het waagde dat te beamen. Liever werd Jean-Marie neergezet als het grootste uilskuiken uit het land van Narcissus. Wanneer Jean-Marie ter sprake kwam maakte zich een plaatsvervangende schaamte meester van de Belgen. Wee degene die zichzelf benoemt tot de koning van Vlaanderen. Die maakt zich onmogelijk, die is gek.

En nog altijd, zeven jaar nadat hij zijn gedenkwaardige doelmanloopbaan heeft beeindigd, zaait het zigeunerkind verwarring onder Belgen. Plotsklaps is Jean-Marie Pfaff de min of meer zelfbenoemde trainer geworden van KV Oostende, het kleine eersteklassertje uit de stad aan zee met een min of meer zelfbenoemde voorzitter. Vanuit Andorra stuurde de BV Jean-Marie brieven naar clubs in Belgie, Zwitserland, Engeland, Nederland, Fiji en waar ook met de vraag of zij nog een trainer nodig hadden die naast een Belgisch trainersdiploma beschikte over internationale ervaring als doelman en - niet te vergeten - de kracht om positieve energie over te brengen.

Voorzitter Vergeylen van KVO begreep wat Pfaff bedoelde, stuurde de Nederlandse trainer Dennis van Wijk weg en bereikte bliksemsnel een overeenkomst met de mediagenieke ex-doelman. Voila, daar was hij, de onvermijdelijke Jean-Marie, met een sleep van tv- en fotocamera's achter zich aan en niet te vergeten met een nog grotere sleep van potentiele sponsoren. Want waar Jean-Marie is, is publiciteit. En Jean-Marie grijnsde, zoals hij alleen kan grijnzen. Hij had bij de presentatie in het Stade Albert van Oostende zijn mooie, sexy dochters mee kunnen nemen of zijn volgzame echtgenote Carmen, die hij jaren geleden uit alle bewonderaarsters naar eigen zeggen vooral had uitverkoren vanwege haar naam.

Maar de coach nam alleen zichzelf mee, een rits van sponsoren en een Duitse droogmachine voor voetbalschoenen die hij als doelman van Bayern Munchen had leren waarderen.

Pfaff gaf Oostende en voorzitter Vergeylen de aandacht die zij zo graag hebben. Tijdens de eerste training moest de nieuwe trainer langs, over en onder tv- en foto-camera's door de spelers zijn visie op voetbal overbrengen. Hij bespoot de voetballers met theorieen over overtuigingskracht en genoot en passant van de aandacht die hij zo graag heeft. Jean-Marie was er weer en de quasi-intellectuele Belgen schaamden zich dood voor de gek met de plastic grijns en de geblondeerde krullen.

Wie niet van Jean-Marie houdt, doet zichzelf tekort. Een heerlijke man is hij, echt of niet, gek of niet gek. Hij houdt van zichzelf - wat is daar mis mee? Bijna twintig jaar geleden stond hij naast mij aan de frituur in Merelbeke, na de finish van de Ronde van Vlaanderen. “U bent journalist?', vroeg hij. “U moet mij interviewen, want ik ga voor AZ'67 spelen. Meneer Molenaar, de patron, heeft mij gevraagd. Carmen heeft al een wasmachine en een televisie mogen uitzoeken in de winkel van meneer Molenaar.' Jean-Marie speelde nooit voor AZ, helaas.

Enige tijd later kwam de doelman in opspraak omdat hij na de wedstrijd van zijn club SK Beveren een (Waalse) scheidsrechter een schop had gegevem. Pfaff ontkende dat, natuurlijk. Ik dacht aan het verzoek nog eens met hem te komen praten en zocht hem op. Bij het bezoek aan Beveren leidde hij mij rond langs al zijn vrienden, van bevriende journalisten tot de burgemeester van Beveren. De rit in zijn witte Bentley was onvergetelijk. Na een copieuze maaltijd bij het leukste Chinese afhaalrestaurant van Beveren reed hij zijn gast toeterend en zwaaiend als Gods hoogste gezant door het stadje en riep hij uiteindelijk: “U ziet hoe populair ik ben.

Ik doe mensen geen kwaad.'

Ik zei hem dat ik nog altijd twijfelde aan zijn onschuld inzake het incident met de scheidsrechter. Jean-Marie antwoordde slechts met: “U begrijpt me niet.' Jaren later nadat ik hem had verteld hoe begaan ik ben met keepers en hun eenzame bestaan onder de lat, dat ze altijd de schuld krijgen, dat ze nooit serieus worden genomen, dat ik begrijp waarom ze gek doen, een beetje gek zijn en daarom voor gek worden verklaard, toen vonden we elkaar. Ik zag tranen in zijn grote ogen. Hij pakte met zijn grote handen mijn hoofd en drukte die aan zijn brede keepersborst. “U begrijpt me', zei hij, “u bent mijn vriend.'

Heel veel jaren later blijkt Pfaff niet al zijn vrienden meer te herkennen. Ach, het is niet erg. Hij is te veel met zijn nieuwe uitdaging bezig, met KV Oostende, met de publiciteit, met het verkondigen van zijn levensfilosofie, met zichzelf. Zoals hij daar aan de zijlijn van het veld staat en zijn spelers aanmoedigt en aanwijzingen geeft, fluitend op zijn vingers, wapperend met zijn handen, schreeuwend en springend, intussen luidkeels discussierend met supporters achter het hek. Tot over zijn oren beschreven en beplakt met sponsornamen probeert hij Oostende voorbij Anderlecht te jagen. Het gaat niet: na de 2-0 nederlaag tegen Lommel verliest Oostende ook zijn eerste thuiswedstrijd onder Pfaff.

Wanneer Anderlecht een strafschop krijgt, slaat Pfaff zich voor zijn hoofd. Wanneer even later Oostende ook een strafschop krijgt, draait hij zich om. Dit kan hij niet aanzien. Achter zijn rug neemt de zojuist ingevallen Yachou de penalty en schiet hem tegen de Anderlecht-doelman De Wilde op. Hij had de strafschop nooit mogen nemen liet Jean-Marie op niet mis te verstane wijze speler en publiek weten.

Wie dan wel? Dat was hij vergeten.

Het is triest dat een ploeg als Oostende op deze manier verliest van Anderlecht. Jean-Marie zegt het na afloop met een brok in zijn keel. Tranen in zijn ogen? Diepe ontroering? Of theater? Bij Pfaff weet je het maar nooit. Hij meent het: “Jongens, die elke dag tot half zes werken en daarna gaan trainen, werken zich kapot in het veld en verliezen dan door zo een domme strafschop.' De wereld is onrechtvaardig, weet hij. “Ze moeten nog leren professioneel te denken. Net zoals Anderlecht je in het strafschopgebied laten vallen. Dat doen ze nog niet, he? Daar zijn het nog liefhebbers voor.'

Een Jean-Marie laat zich niet vermurwen. Hij heeft de werkgevers van de spelers al zover gekregen dat deze op dinsdag en donderdag vrij krijgen om te trainen. Hij heeft een vijftal sponsoren al bereid gevonden een paar franken meer in de clubkas te storten en een vijftal andere sponsoren bereid gevonden Jean-Marie exclusief te steunen. Veel geld wilde hij niet van het arme Oostende, dus liet hij zichzelf sponseren. Jean-Marie zal de jongens eens leren wat topvoetbal is. Hij slaat zichzelf op de borst die beletterd is met de naam van een solarium en een aluminiumfabrikant. “Ik ben serieus, ik laat niet met mijn voeten spelen, maar ik ben geen menseneter.'

Pfaff was eens de beste doelman van de wereld. Eerst was hij de beste van Beveren, toen van Belgie, toen van Beieren en tenslotte van Turkije. Nergens werd hij serieus genomen. Hij mocht geen keeperstrainer worden van de Rode Duivels, hij mocht niet slagen als zakenman en zowaar niet als pr-man voor een meubelfabriek. Toen hij een paar jaar geleden trainer van NEC in Nijmegen kon worden, mocht hij niet omdat hij alleen een Belgisch diploma had.

Heel even mocht hij in al die jaren trainer zijn. Dat was bij Zottegem, echt waar.

Pfaff praat voor camera's en microfoons, hij praat liever tegen camera's en microfoons. Hij praat tegen iedereen die hem wil horen en die hem niet wil horen. Hij praat serieus over zijn vak en zijn spelers. Pas op he! Hij wil serieus worden genomen. Wanneer hij klaar is met praten, steekt hij een hele grote hand uit, kijkt je aan met prachtige donkere ogen die een grenzenloze behoefte aan vriendschap verraden. Dan lacht hij met de grootste grijns die hij machtig is. Jean-Marie is een man om van te houden. In Oostende zingen ze hem zelfs na een nederlaag toe. Maar hoe lang nog, Jean-Marie?