Zelfstandig AOW-fonds biedt echte zekerheid

De betaalbaarheid van de AOW in de volgende eeuw blijft de gemoederen bezig houden. Door de lage rente zouden de stortingen in het zogenoemde AOW-fonds niet voldoende rendement opleveren om in de toekomst de oudedagsvoorziening te kunnen financieren. Als het kabinet werkelijk de AOW wil veilig stellen, zou het er verstandig aan doen het huidige fictieve AOW-fonds buiten de begroting te plaatsen, waardoor het AOW-fonds een echt fonds wordt. In dat geval wordt niet alleen politieke, maar ook financiele zekerheid gecreeerd.

Het kabinet doneert aan het AOW-fonds dit jaar bijna 4 miljard gulden. Volgens het kabinet moet dit fonds de oudedagsvoorziening veiligstellen. Deze donaties houden echter geenszins in dat er een feitelijk fonds (zoals bij een bedrijfspensioenfonds) wordt gecreeerd waaruit de toekomstige AOW-uitgaven werkelijk kunnen worden gedaan. Ook de Raad van State wees hier nog eens op bij de presentatie van de Miljoenennota 1999 in september: het AOW-fonds “wekt ten onrechte de indruk dat reele fondsvorming plaatsvindt.'

Omdat de stortingen in het fonds alleen op papier geschieden, hebben ze geen effect op het EMU-tekort. Oftewel, het 'gat' in de begroting (in casu het EMU-tekort) heeft dit jaar, ongeacht of nu wel of geen geld in het AOW-fonds wordt gestort, een omvang van circa 1 procent van het BBP. De stortingen in het fonds verschaffen dan ook geen extra financiele zekerheid omtrent de toekomstige betaalbaarheid van de oudedagsvoorziening in vergelijking met de situatie zonder AOW-fonds. Zou wel sprake zijn van stortingen in een zelfstandig AOW-fonds, dan zou het EMU-tekort dit jaar niet 1 procent van het BBP bedragen maar circa 2 procent, wat overigens bij de huidige hoogconjunctuur aan een te hoge kant is. Bij zo'n zelfstandig AOW-fonds wordt wel daadwerkelijk geld gereserveerd voor toekomstige AOW-uitgaven en wordt dus extra financiele zekerheid verschaft.

Het huidige AOW-fonds is eigenlijk een geoormerkte verlaging van overheidstekort en -schuld. Met het geoormerkte deel kunnen in de toekomst feitelijke AOW-uitgaven worden gedaan. Dit betekent echter wel, dat deze uitgaven in de toekomst met geleend geld zullen moeten worden gefinancierd waardoor het tekort en de schuld dan weer fors zullen oplopen.

Eigenlijk komt het AOW-fonds dan ook neer op een afspraak, dat in de toekomst een bepaald bedrag mag worden geleend om de AOW-uitgaven mee te betalen. Maar in plaats van nu reeds die afspraak te maken, kan men ook in de toekomst besluiten om de AOW-uitgaven met geleend geld te financieren. De nu gemaakte afspraak verschaft wel politieke zekerheid.

Het kabinet suggereert ten onrechte dat het zowel het EMU-tekort reduceert tot circa 1 procent van het BBP en daarnaast geld reserveert voor het in de toekomst betaalbaar houden van de AOW. Daarmee probeert het twee vliegen in een klap te slaan.

Het kabinet zou er goed aan doen om een werkelijk zelfstandig AOW-fonds te creeren. De vergrijzing zorgt namelijk niet alleen voor een forse stijging aan AOW-uitkeringen maar tevens voor hogere zorguitgaven. De voorgestelde stap zou betekenen dat de huidige AOW-fondsdonaties ten laste van de begroting komen waardoor ook feitelijk middelen worden gereserveerd voor de toekomst. Hierdoor wordt tevens een doorzichtiger (minder vertekend) beeld van de ontwikkeling van het EMU-overheidstekort verkregen. Indien het huidige EMU-tekort zou worden gecorrigeerd voor uitgaven aan het AOW-fonds, zou het tekort oplopen van 1 procent van het BBP vorig jaar naar zo'n 2 procent dit jaar. Zonder de camouflage van de stortingen in het AOW-fonds blijkt, dat de Nederlandse overheidsfinancien nog zeker niet voldoende op orde zijn.

Het kabinet zou er bovendien verstandig aan doen om zo snel mogelijk te besluiten de stortingen in het AOW-fonds daadwerkelijk ten laste van de begroting te brengen. Anders wordt het verschil (tussen het EMU-tekort zonder en met AOW-fondsstortingen) al snel onoverbrugbaar.

Dit komt, omdat het bedrag dat voor het AOW-fonds wordt uitgetrokken jaarlijks met 250 miljoen gulden stijgt.Indien het kabinet het AOW-fonds verzelfstandigt, wordt voor toekomstige AOW-gerechtigden echt iets gedaan om de betaalbaarheid van hun uitkeringen veilig te stellen. Nu creeert het kabinet alleen politieke en geen financiele zekerheid.