'Juliana dreigde om Lockheed met crisis'

Koningin Juliana heeft invloed uitgeoefend op het kabinet-Den Uyl toen dat zich moest beraden op maatregelen tegen prins Bernhard na de Lockheed-affaire in 1976.

Dat zeggen de oud-ministers T. Westerterp, R. Lubbers en H. Vredeling in een tweedelige documentaire over de kabinetsperiode-Den Uyl die maandag door de NPS wordt uitgezonden.

De Amerikaanse vliegtuigbouwer Lockheed betaalde tussen 1970 en 1975 95 miljoen gulden aan smeergelden aan functionarissen in dertig landen, waaronder Nederland. Prins Bernhard ontving daarvan ten minste 100.000 dollar. Het is voor het eerst dat ministers uit die periode opening van zaken geven over de kwestie. Westerterp zegt in de documentaire, waarvan gisteren een deel werd uitgezonden in de rubriek Nova, dat Juliana destijds tegen premier Den Uyl zei: “U moet goed weten, hij is en blijft mijn man. Dus als er maatregelen zouden worden genomen die ik niet zou kunnen aanvaarden, dan weet u wat ik nu zeg.' Westerterp zegt dat dit “heeft meegewogen' bij het besluit of prins Bernhard strafrechtelijk vervolgd zou moeten worden. De opmerking van Juliana is geinterpreteerd als een dreiging met aftreden. Vredeling zegt hierover: “Dat (het aftreden van Juliana, red.) heeft Joop Den Uyl weten te voorkomen. De prijs van een constitutionele crisis was hem te hoog.' Door het progressieve karakter van het kabinet-Den Uyl werd er indertijd rekening gehouden met een mogelijk strafrechtelijk onderzoek tegen prins Berhard. Den Uyl werd uiteindelijk geprezen voor de afhandeling van de affaire: er kwam geen strafrechtelijk onderzoek maar wel consequenties voor Bernhard. De prins werd het verbod opgelegd zijn militaire functies uit te oefenen. In 1991 kreeg hij deze bevoegdheden terug.