Jospin en Chirac botsen over Eerste Wereldoorlog

Le Chemin des Dames is een stille, kale weg door Noord-Frankrijk waar de Eerste Wereldoorlog nooit over is gegaan. In ieder dorp is wel een gedenksteen of een barakje met vergeelde foto's van moede mannen ploeterend in de modder voor een overwinning die leek op een nederlaag.

La Grande Guerre, die van '14-'18, is voor Frankrijk altijd dichterbij gebleven dan die van '40-'45. Ieder jaar ligt het land op 11 november stil, heel wat stiller dan Nederland op 4 mei. De lijst doden op de monumenten is ook aanzienlijk omvangrijker voor de Eerste dan voor de Tweede Wereldoorlog.

Donderdag ging premier Jospin naar Craonne een stadje aan de Chemin des Dames, om speciale aandacht te vestigen op een groep soldaten die tot nu toe uit de geschiedenis waren geschrapt: de dertig- of veertigduizend Franse muiters, die in 1917 de uitzichtloze en slecht geleide strijd niet langer wilden meemaken. Alleen in april en mei 1917 al stierven 80.000 Franse militairen aan het front, de meesten rond de Chemin des Dames.

In de officiele berichten werden de muiters afgedaan als ideologische pacifisten. De film over dit drama Paths of Glory van Stanley Kubrick (1958), werd door de censuur achttien jaar geweerd. Van de 554 destijds ter dood veroordeelde muiters bracht de net benoemde opperbevelhebber van de strijdkrachten, generaal Petain er 49 voor het vuurpeloton. In Le Monde staat vandaag een standbeeld getekend van een soldaat van toen, met op de sokkel gegraveerd: 'mort par la patrie', dood door het vaderland.

In dezelfde geest zei premier Jospin donderdag “hen die werden gefusilleerd omdat een voorbeeld moest worden gesteld, weer in de herinnering van de natie te willen opnemen'. Het avondblad laat niet na erop te wijzen dat Robert Jospin, de vader van de huidige minister-president, juist omdat hij de verschrikkingen van '14-'18 met eigen ogen had aanschouwd, zijn leven lang pacifist is gebleven.

Lionel Jospin achtte hoe dan ook de tijd kennelijk gekomen zijn bijdrage te leveren aan het onder ogen zien van de realiteit van deze eeuw.

Het kwam hem op een scherpe reactie te staan van president Chirac, die als eerste staatshoofd de rol van de Franse staat bij de jodendeportatie in de Tweede Wereldoorlog heeft erkend. Mede daarom legt hij 11 november geen krans bij het graf van Petain, die ook de leider was van het met de nazi's collaborerende Franse Vichy-regime.

“Juist nu de natie zich opmaakt de meer dan een miljoen Franse soldaten te herdenken die hun leven tussen '14 en '18 hebben gegeven om het overvallen vaderland te verdedigen, is een publieke verklaring die kan worden uitgelegd als rehabilitaie van de muiters ongepast', aldus het presidentieel Elysee-paleis gisteravond. De neo-gaullistische president laat zich de vaderlandse geschiedenis niet van het brood eten.