Financiele markten durven weer

De koersen herstellen, de renteverschillen krimpen. Na drie maanden storm lijkt de wind te zijn gaan liggen op de financiele markten.

De AEX-index keerde deze week terug tot boven de 1000 punten, het Dow Jones-gemiddelde stoomt op naar 9000. De dollar is al twee weken lang stabiel tegenover de yen, en kruipt omhoog ten opzichte van de Duitse mark. En de internationale obligatiemarkt leeft op. Nadat in de maanden augustus, september en een flink deel van oktober de financiele markten veranderden in een slagveld, vloeit het vertrouwen voorzichtig terug.

President Duisenberg van de Europese Centrale Bank zei dinsdag in Frankfurt al dat stabiliteit op de financiele markten de laatste weken wat leek terug te keren. Ook voorzitter Greenspan van de Amerikaanse Federal Reserve Board maakte donderdag soortgelijke geluiden. Hij zag “significante signalen' dat de vlucht van beleggers in veilige staatsobligaties en uit riskantere bedrijfsobligaties weer omslaat.

Dat vluchtgedrag had er voor gezorgd dat het renteverschil tussen wat de overheid aan rente betaalt op de kapitaalmarkt en wat bedrijven aan rente betalen, enorm was opgelopen. Tot augustus betaalden de meest kredietwaardige Amerikaanse bedrijven 0,9 procent meer rente dan de Amerikaanse overheid. Maar toen achtereenvolgens Rusland failliet ging Brazilie wankelde en het hedge fund Long Term capital Management met miljardenverliezen bijna ten onder ging, sloeg de angst van beleggers voor risico's genadeloos toe.

Het renteverschil tussen wat de overheid betaalde en wat de bedrijven betaalden liep op naar een piek van 2,2 procent begin oktober, terwijl de markt voor emissies van obligaties maar ook aandelen vrijwel stil viel. De correctie op de Westerse aandelenmarkten werd versterkt door angst voor calamiteiten bij de bancaire sector.

Vooral de angst voor het wegvallen van de mogelijkheid van bedrijven om zich te financieren op de kapitaalmarkt een “credit crunch', bracht Greenspan er toe om twee weken geleden onaangekondigd de Amerikaanse geldmarktrente tot tweemaal toe te verlagen. Die maatregel, gevolgd door een krachtige stellingname van de G7 vorige week over hervormingen van het internationale financiele stelsel de herverkiezing van de Braziliaanse president Cardoso, de nadering van een akkoord over miljardensteun aan Brazilie en de gematigde uitslag van de Amerikaanse Congresverkiezingen olie, heeft olie op de golven gegooid. Het renteverschil tussen staats- en bedrijfsobligaties is eindelijk weer wat teruggelopen tot 1,7 procent. Na een bijna-stilstand op de obligatiemarkt, komen er weer emissies los. In Nederland kwamen achtereenvolgens KPN en Akzo succesvol met miljardenleningen in Duitse marken op de kapitaalmarkt.

Een fraaie illustratie van het verloop van de risicobereidheid van beleggers geeft de risicobereidheids-index die ten tijde van de Europese valutacrises in 1992-1993 is ontwikkeld door analist Avinash Persaud van de Amerikaanse bank JP Morgan. De index laat zien hoe de euforie in de zomer omsloeg in extreem risicomijdend gedrag. Maar de laatste anderhalve week heeft de risicobereidheid de weg omhoog weer teruggevonden.

Voorzichtig steken de spelers op de financiele markten hun nek weer uit, maar erg overtuigend is het allemaal nog niet. De prognoses voor de groei van de wereldeconomie zijn inmiddels sterk verlaagd, in plaats van Brazilie kan China nog onderuit gaan, en de Westerse bedrijfwinsten moeten in de teruglopende economie nog steeds aan hoge verwachtingen voor 1999 voldoen. Beleggers blijven beducht dat met de hoop ook de lucht in de koersen weer is teruggekeerd.