De TEFAF Basel is onontkoombaar geworden; Dochter Maastrichtse kunstbeurs accentueert etnografica en stukken antieke oudheid

Vandaag is in Bazel de vierde aflevering van de TEFAF opengegaan. Deze beurs , die tot en met zondag 15 november duurt, is opnieuw uitgebreid en heeft zich nu definitief en met succes in het Zwitserse kunstestablishment gevestigd.

De Zwitserse dochter van de TEFAF Maastricht is in vier jaar volwassen geworden. Hoewel de kwaliteit van begin af aan hoog was, was het even zoeken naar een eigen zwaartepunt. Vorig jaar werd het niet-westerse profiel al duidelijker. Dit jaar blijkt meer dan ooit dat de TEFAF Basel zijn identiteit als topbeurs voor klassiek-antieke en etnografische kunst heeft gevonden.

Van de 115 standhouders zijn er dit jaar 23 nieuwe, die vooral de secties etnografica en pre-historische kunst hebben versterkt. Het is vooral knap dat de in Nederland gevestigde TEFAF zich zo snel in het Zwitserse kunstestablishment heeft weten te nestelen. Niet weinig Zwitserse handelaren en kopers zijn 'hun' KAM (Kunst und Antik Messe) in Zurich ontrouw geworden ten gunste van de nieuwkomer in de knie van de Rijn.

De TEFAF Basel strekt zich uit over drie verdiepingen van een deel van de Messe Basel en heeft precies de dimensies die de kijker niet overvoeren. De begane grond, waar zich de secties schilderijen, juwelen en 20ste-eeuwse kunstnijverheid bevinden, biedt ook plaats aan de speciale tentoonstellling van Indiase juwelen, samengesteld uit prive-collecties. De schitterende 18de-eeuwse gouden halssieraden en met edelstenen ingelegde snuisterijen zijn de enige stukken die niet te koop zijn op de beurs. Wel hebben standhouders als Boucheron uit Parijs, Van Gelder uit Den Bosch en Jaap Polak uit Amsterdam zich met hun aanbod laten inspireren door dit Indiase erfgoed. De laatste toont een kabinet van oude Indiase prenten, waarop het uitbundige gebruik van juwelen duidelijk blijkt.

Hoewel Maastricht zich erin heeft gespecialiseerd, zijn ook in Bazel nog oude Vlaamse en Duitse schilderkunst te vinden.

De Belgische Galerie Pintelon bedient zijn Zwitserse clientele onder meer met het 16de-eeuwse doek The Odd couple (112.000 Sfr.) van Cyriakus Roder, een tijdgenoot van Cranach, die maar 28 jaar oud werd. Van de 20ste-eeuwse moderne klassieken zijn onder anderen Miro en Max Ernst vertegenwoordigd bij Art Focus uit Zurich. Naast Ernsts late werk Song of the Frog uit 1957 (750.000 dollar) is zijn doek Femme traversant und riviere en criant uit 1927 voor 1,2 miljoen dollar te koop. Het doek was dit jaar nog te zien op de tentoonstelling Ernst, Bocklin en De Chirico, in Zurich, Munchen en Berlijn.

Galerie Piltzer uit Parijs, vorig jaar nog weinig overtuigend aanwezig met een willekeur aan 20ste-eeuwse doeken, speelt dit jaar handig in op het karakter van de beurs. De stand bestaat uit drie gigantische brokken marmer van Anne en Patrick Poirier, gevat in metalen kettingen en hangend in rode metalen raamwerken. De halfbewerkte Griekse beelden (170.000 Sfr per stuk) zijn speciaal voor de TEFAF gemaakt en een duidelijke referentie aan de sterke aanwezigheid van kunst uit de klassieke oudheid in Bazel. In de sectie oude boeken en manuscripten zijn vroeg 15de-eeuwse realistische miniatuurtjes, vooruitlopend op de taferelen van Bosch en Breughel, te bewonderen in een geillustreerd manuscript (850.000 Sfr) bij de Zwitserse handelaar Tenschert, specialist op dit gebied. Prettig laagdrempelig is galerie Kenneth Rendell uit New York, die manuscripten van beroemdheden heeft ingelijst naast hun portretten. Topstuk is de brief van Napoleon aan zijn tweede vrouw Marie Louise, waarin hij haar na zijn ontsnapping van Elba, zijn voorgenomen terugkomst in Frankrijk meldt. De brief werd onderschept en doorgespeeld naar het Weense Congres dat zijn maatregelen kon nemen (400.000 Sfr).

Een stuk goedkoper zijn de manuscripten van Virginia Woolf, Frank Lloyd Wright en Sarah Bernard (ca. 5.000 franken).

Waar de TEFAF Basel vooral naam mee heeft gemaakt, is zijn sectie etnografica op de bovenste verdieping. De Spaanse galerie Arte y Ritual toont een zeldzame Guardian of the Waters van het Molukse eiland Tanimbar, een beeld dat in 1995 in Leiden te zien was, en de Amerikaanse handelaar Steve Alpert heeft een babydraagstoeltje uit Borneo te koop, versierd met figuren die de baby voor kwade geesten moeten beschermen. Het is van een stilmakende schoonheid.

Het is de gezamelijke kunsthandelaren, die tekenen voor deze beurs, gelukt om met hun strenge selectie een ongekend hoge kwaliteit te bereiken. De stands stralen een zelfvertrouwen uit, die de beurs als geheel schragen en hem onontkoombaar maken. In Zwitserland heeft deze naar topkwaliteit strevende TEFAF zijn natuurlijke biotoop gevonden.