Anwar staat voorlopig op voorsprong in zijn proces

Deze week is het proces tegen de in ongenade gevallen Maleisische vice-premier Anwar Ibrahim begonnen. Anwar lijkt een voorsprong op punten te hebben, maar het eind van de krachtmeting met premier Mahathir is nog lang niet in zicht.

Maleisie heeft sinds maandag zijn eigen politieke soap opera. De 20 miljoen inwoners van het conservatieve moslimland smullen al vijf dagen van een verhaal dat draait om leugens en intriges, buitenechtelijke affaires, chantage, seks en corruptie. Plaats van handeling: de rechtbank in Kuala Lumpur. Verwacht aantal afleveringen: nog zeker honderd.

Onder de hoofdrolspelers bevinden zich de premier van het land Mahathir Mohamad, zijn eerder dit jaar ontslagen en later gearresteerde vice-premier Anwar Ibrahim, diens chauffeur en secretaris, en de zus van de secretaris. Die laatste beweert dat de vrouw van haar broer het bed heeft gedeeld met de gewezen vice-premier, terwijl de chauffeur naar eigen zeggen 15 keer verleid is door de ontslagen politicus.

De rechtszaak tegen Anwar, tegen wie in totaal tien aanklachten lopen voor corruptie en sodomie (homoseksuele activiteiten), herbergt voldoende materiaal voor een populair televisie-drama. De komende weken moet 'de kijker' antwoord krijgen op een aantal belangrijke vragen. Kunnen Anwars advocaten voldoende bewijs aandragen voor de bewering van de voormalige vice-premier dat hij het slachtoffer is geworden van een politieke samenzwering? Is de rechter in staat een onafhankelijk oordeel te vellen? Of wordt Anwar ondanks een zeer dunne bewijslast, schuldig bevonden, en wordt daarmee de roep om politieke hervorming van de man die werd gezien als de voorloper van een nieuwe generatie politieke leiders in Azie, de kop ingedrukt?

De komende weken en maanden - naar verwachting zal het proces in zijn totaliteit tot de zomer van volgend jaar duren - worden al deze vragen beantwoord. Steeds meer Maleisiers beseffen dat het daarbij niet alleen gaat over de vraag of Anwar een eerlijk proces krijgt, maar ook om een test van de politieke cultuur in Maleisie.

Hoe open en betrouwbaar zijn de Maleisische politici? Een groot deel van het volk maakt zich, terecht, ernstige zorgen over wat zich de afgelopen maanden op politiek niveau heeft afgespeeld.

De eerste vijf dagen van Maleisies trial of the century zitten er nu op, en als je het zou vergelijken met een bokswedstrijd, staat Anwar op punten voor. Anwars advocaten sloegen snel toe tijdens het verhoor van de eerste van in totaal 52 getuigen, die de openbare aanklager wil opvoeren. Deze getuige, Mohamad Said Awang, baas van de nationale inlichtingendienst en verantwoordelijk voor het onderzoek naar Anwars vermeende wandaden, citeerde op verzoek van de verdediging uit een rapport dat hij vorig jaar augustus naar premier Mahathir stuurde. Daaruit bleek dat de beschuldigingen tegen Anwar bewust zijn verzonnen.

Die beschuldigingen kwamen van twee personen: Ummi Hafilda Ali, de zuster van de voormalige secretaris van Anwar, en Azizan Abu Bakar, zijn chauffeur. Ummi beweerde dat haar schoonzus een affaire met Anwar had gehad waaruit een kind zou zijn voortgekomen. Inmiddels heeft een bloedtest al bewezen dat dit onzin is. Azizan zou door deze Ummi beinvloed zijn en Anwar hebben beschuldigd van homoseksuele activiteiten, een van de ernstigste vergrijpen voor een moslim. Beiden trokken hun aantijgingen later weer in, volgens de politiechef omdat er geen bewijzen waren. “Het lijkt erop dat er een zekere groep bestaat met een eigen agenda, die het tweetal heeft aangezet tot hun beschuldigingen', zei Mohamed Said gisteren.

Anwars advocaten moeten zeer gelukkig zijn geweest met deze uitspraak. Maar zij willen een tweede rapport van Mohamed Said boven tafel hebben, waarin deze “groep' nader wordt omschreven.

In dat vertrouwelijke rapport zouden politieke zwaargewichten, onder wie de eerder dit jaar boven Anwar aangestelde 'speciale' minister Daim Zainuddin, worden genoemd uit het kamp van Mahathir. Said zei dat hij niet dacht dat dat rapport bestond. Maar geheel in de traditie van een goede soap, zei hij eerder deze week al dat hij geen probleem had onder ede te liegen als hem dat gevraagd werd en dat hij zich bovendien niet alles wat is gebeurd, even goed herinnert.

Hoewel de eerste week van de Anwar-zaak door het verrassende verhoor van Said voldoende spektakel bood, blijft het onzeker of de Maleisische burger het geduld houdt om elke aflevering te volgen. En het blijft daarmee ook de vraag of de hervormingsbeweging die Anwar na zijn ontslag en voor zijn arrestatie eind september, opzette, in leven gehouden kan worden. Anwar zelf wordt elke dag na afloop van de zitting weer teruggebracht naar zijn cel. Een verzoek tot vrijlating op borgtocht werd afgewezen door de rechter. Anwars vrouw Azizah Ismail, die de rol van haar man overnam na diens arrestatie en aanvankelijk leek uit te groeien tot een tweede Megawati Soekarnoputri of Cory Aquino, is uit angst voor arrestatie de laatste weken nauwelijks meer in het openbaar verschenen.

Het succes van de Maleisische 'Reformasi' ligt derhalve in handen van rechter Augustine Paul, die weliswaar als “zeer onafhankelijk' te boek staat, maar tevens goed op de hoogte zal zijn van de Maleisische jurisdictie en dus weet dat hij met een oordeel tegen de regering, zijn eigen baan in gevaar brengt.