Voortvluchtig met kind

John Gilstrap : At all costs Michael Joseph, 452 blz. fl. 32.95

At All Costs, het tweede boek van de Amerikaanse auteur John Gilstrap gaat over angst. Dat is niet ongewoon voor een thriller, maar in dit geval gaat het niet om de plotseling opkomende angst voor een inbreker moordenaar of kidnapper. Hier speelt een veertien jaar durende angst voor ontmaskering, waar een echtpaar een heel leven omheen gebouwd heeft.

Jake en Carolyn Donovan werden veertien jaar geleden ten onrechte beschuldigd van een misdaad. Ze zijn toentertijd gevlucht - in plaats van te proberen de zaak op te helderen - en leefden sindsdien, met financiele bijstand van een rijke oom, op wisselende plekken, onder wisselende identiteiten. At All Costs (in thematiek verwant met Sidney Lumets film Running On Empty uit 1988) begint met hun toevallige ontmaskering door de FBI, en de daaropvolgende vlucht. Maar anders dan oom ze had voorgeschreven is er bij de Donovans ook een kind geboren, Travis. En omdat de elfjarige Travis recht heeft op een toekomst, is een onzichtbaar leven geen optie meer. Al staan ze aan de top van de 'Wanted'-lijst van de FBI, Jake en Carolyn besluiten nu te gaan achterhalen wie er verantwoordelijk was voor het opblazen van de opslagplaats van chemische wapens en het neerschieten van zestien chemici, in 1983.

John Gilstrap toont zich ook in zijn tweede boek (zijn debuut was Nathan's Run, 1996) een meester van de constructie. Al zijn er duidelijk twee hoofdpersonen, het verhaal wordt steeds uit andere oogpunten verteld. Zo'n aanpak kan een fragmenterend effect hebben, maar bij Gilstrap verhoogt het de spanning omdat ook de bijfiguren wezenlijke problemen hebben. Zo is er de gouverneur van Illinois die anoniem van pedofilie wordt beschuldigd, en de FBI-agente die haar baan dreigt te verliezen omdat ze de Donovans niet opbrengt.

Het motto van At All Costs is 'family first'. Die familieverhoudingen worden bijna tastbaar beschreven, met veelzeggende details als de preutsheid van het jongetje dat zich ook als zijn kleren zijn besmet met dodelijke chemicalien niet bloot voor zijn ouders wil vertonen.

Dat gezinsleven met de bijbehorende affectie gaat door, ook als er de ingewikkeldste strategieen moeten worden uitgevoerd. In Amerikaanse recensies is Gilstrap 'sentiment' verweten, maar je kunt die familiezin even goed beschouwen als een mooi invoelbaar tegenwicht voor het geconstrueerde plot dat aan de basis ligt van At All Costs - met daarin onverwachte rollen voor de wapenhandel met het Midden-Oosten, een corrupte FBI-directeur, en een dode hond. Binnen die wijdvertakte intrige permitteert Gilstrap zich bovendien de luxe om zijn helden op een dwaalspoor te zetten. En ook als de lezer uiteindelijk doorheeft hoe het zit, blijft de kwade partij aanval na aanval ondernemen.

Waarom moeten thrillers altijd een 'gelukkig' einde hebben? Geen ander literair genre heeft daar zulke duidelijke wetten voor. Maar die vraag laat zich na lezing van At All Costs beantwoorden: het is de beloning voor hersengymnastiek en empathie. Niemand riskeert buikpijn en doorwaakte nachten voor een uit letters opgetrokken hoofdfiguur die ook nog eens het loodje legt.