Shell grijpt na teleurstelling hard in

De teleurstellende cijfers die Shell gisteren heeft gepresenteerd zijn in vergelijking met veel concurrenten ondermaats. Het olie- en chemieconcern reorganiseert, maar maakt zich ook al weer op voor betere tijden.

In september vond de nieuwe topman van Shell, de Brit Mark Moody-Stuart, het tijd om de beleggers te waarschuwen voor slechte tijden als gevolg van vooral de zeer lage olieprijzen. Shells cijfers over het derde kwartaal tonen aan dat de boodschap bepaald niet overdreven somber was: de winst over dat kwartaal halveerde ten opzichte van vorig jaar de omzet liep eveneens flink terug en de vooruitzichten voor de komende periode zijn beslist nog niet beter. Shell, zo liet de topman gisteren tegenover analisten in Londen weten, hanteert inmiddels zelf ook scenario's die uitgaan van een olieprijs die langdurig onder de 12 dollar ligt.

Een vergelijking van de resultaten van 's werelds grootste olieconcerns, de 'Seven Sisters', leert dat Shell in het derde kwartaal wat winstdaling betreft (56 procent) samen met Texaco het meest in problemen is.

Met name Exxon, British Petroleum en Chevron deden het aanmerkelijk minder slecht met winstdalingen van respectievelijk 23 39 en 37 procent. Ook qua omzetdaling scoorde Shell niet best: het concern komt met 21 procent op de derde plaats na Texaco en Chevron.

Wat betreft het rendement op het geinvesteerde vermogen hanteert Shell een streefcijfer van 12 tot 12,5 procent en op langere termijn zelfs van 15 procent. In de twaalf maanden eindigend per 30 september bleef de groep evenwel steken op 9,2 procent tegen nog 12,1 procent een jaar geleden. Moody-Stuart erkende gisteren dat het kwartaalresultaat 'teleurstellend' was en dat er nog aanzienlijk meer moet gebeuren om de financiele prestaties van het concern te verbeteren. Zoals hij al eerder aankondigde zal Shell proberen op alle terreinen tot kostenreductie te komen en zal via allianties, capaciteitsaanpassingen en sluitingen een eind gemaakt worden aan minder goed presterende onderdelen.

Een onderdeel waarmee Shell op dit moment zeker niet gelukkig is, is chemie. Daar was om Moody-Stuarts woorden te gebruiken, sprake van “echt teleurstellende resultaten', een kwalificatie die hij overigens ook gebruikte voor de oliewinning op land in de VS en de verkoop van gas in datzelfde land.

Shells relatief omvangrijke chemie-activiteiten bleven het afgelopen kwartaal nog maar ternauwernood uit de verliezen: de winst liep met liefst 90 procent terug van 284 naar slechts 27 miljoen. Chemie lijdt vooral onder de situatie in Azie waar door de economische crisis overcapaciteit is ontstaan. Door de lage wisselkoersen zijn Aziatische producenten nu in staat Shell en andere westerse chemieconcerns behoorlijke concurrentie op de wereldmarkt aan te doen. Stevige verdere actie in de chemie is nodig, erkent de Shell-topman. De lage olieprijs drukt het zwaarst op de exploratie en produktie van olie en gas. De winstval was hier in het derde kwartaal met 69 procent (van 924 naar 288 miljoen dollar) veelzeggend, maar Shell heeft er vertrouwen in dat de resultaten bij opsporing en winning door kostenbesparingen aanzienlijk kunnen verbeteren. Een voorbeeld van bezuinigingen is al te zien bij de Amerikaanse dochter Shell Oil die met het oog op de zeer negatieve prestaties in exploratie en produktie 20 procent van de banen heeft geschrapt.

Ook in de 'downstreamsector' (raffinage, verkoop) is het door de lage winstmarges geen vetpot. Hier wist Shell in het derde kwartaal wat olieproducten betreft echter de winstdaling te beperken tot 6 procent. Desondanks gaat het bedrijf door met de voorgenomen capaciteitsvermindering in de raffinage. Samenwerkingen (met Texaco in Europa en met Mobil in Australie) moeten de downstreamsector verder versterken.

Exploratie en winning van olie en gas, de 'upstream', vormen nog steeds Shells eerste kernactiviteit. Maar vergeleken met concurrenten valt het aandeel van Shells upstreamactiviteiten wat laag uit. Het concern wil daarom de komende jaren veel geld (circa 75 miljard dollar tot het jaar 2003) investeren in opsporing en winning. De risico's daarvan lijken op dit moment aanzienlijk, maar tonen het vertrouwen van Shell in de olie- en gasbusiness op langere termijn, in de eigen technische kennis en de sterke financiele positie.