Japan krijgt spionagesatellieten

Japan gaat voor 2002 zijn eerste spionagesatellieten in omloop rond de aarde brengen. Dit heeft de Japanse regering vandaag besloten in reactie op de Noord-Koreaanse raketlancering op 31 augustus jongstleden.

Japan is tot dusver voor informatiewinning via satellieten geheel afhankelijk van de Verenigde Staten. Al langer gaan in Japan stemmen op deze afhankelijkheid te verminderen, en de Noord-Koreaanse lancering heeft nu de doorslag gegeven om eigen spionagesatellieten te ontwikkelen. Na de Noord-Koreaanse lancering was er lang twijfel of het handelde om de lancering van een satelliet, zoals Noord-Korea zelf stelde, of om het testen van een langeafstandsraket. Terwijl de draagraket over Japans grondgebied was gevlogen, waren het de VS die uiteindelijk naar buiten brachten dat het inderdaad een satellietlancering betrof.

Conservatieve kringen in Japan maken grote ophef over de dreiging van het communistische Noord-Korea, en beelden van de recente lancering zijn eindeloos op televisie herhaald. De Japanse regering heeft ook vraagtekens gezet bij de Amerikaanse conclusie dat het om een satelliet ging. Wat het ook geweest mag zijn, duidelijk is wel dat Noord-Koreaanse raketten Japans grondgebied kunnen bereiken. Japanse haviken zullen wellicht blij zijn geweest met die conclusie, want in korte tijd zijn nu twee belangrijke besluiten genomen, waarover al jaren werd gedelibereerd. In september besloot Japan mee te werken aan Amerikaanse plannen voor een defensiesysteem tegen vijandelijke raketten, het zogenoemde Theater Missile Defense project.

De VS drongen al lang aan op Japanse financiele en technologische medewerking aan dit project. Nu heeft de regering bovendien besloten tot de bouw van vier spionagesatellieten. Japan wil zelf kunnen zien wat het vijandige buurland doet.

Regeringswoordvoerder Hiromu Nonaka sprak vandaag niet letterlijk over spionagesatellieten, maar zei dat het gaat om satellieten voor “het verzamelen van informatie die nodig is bij het beheersen van crises'.

De vaagheid van deze formulering is noodzakelijk omdat Japan nog steeds de door de naoorlogse Amerikaanse bezetters opgelegde pacifistische grondwet heeft, die het land eigenlijk verbiedt om een leger te hebben. Bovendien heeft het parlement in 1969 een resolutie aangenomen, die het gebruik van satellieten beperkt tot het niet-militaire vlak.

In plaats van dergelijke teksten te wijzigen, is een grote hoeveelheid tekstuitleg ontstaan rond deze regels. Zo is de resolutie uit 1969 feitelijk zonder betekenis, want, zo zei Nonaka vandaag: “Satellieten die dienen voor algemeen gebruik, mogen ook worden benut door de Zelf-Defensie Macht.' Dat is de officiele benaming voor het leger.

Onduidelijk is nog of de satellieten geheel in eigen land zullen worden ontwikkeld. Binnen de regerende Liberaal Democratische Partij gaan stemmen op om dit in samenwerking met de VS te doen, die grote invloed hebben op het Japanse defensiebeleid.