Extra risico van kanker na brand miniem; Onderzoek Bijlmerramp

Het risico dat mensen kanker hebben opgelopen door het inademen van verarmd uranium dat vrijkwam bij de Bijlmerramp, is verwaarloosbaar klein. Het risico is een extra geval van kanker per 100 miljoen mensen.

Dat blijkt uit onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).

Ook het risico op kanker door andere zware metalen die na het neerstorten van de El Al-Boeing zijn verspreid, is klein. De kans is een a twee extra kankergevallen per tienduizend mensen. In opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft het RIVM de gezondheidsrisico's van alle in de ladinglijst genoemde stoffen geevalueerd. Behalve de lading zijn ook het verbrande vliegtuig en de daarin aanwezige kerosine in het onderzoek betrokken. Verder is gekeken naar de 'gewone' giftige stoffen die bij iedere brand vrijkomen. Overigens was de ladinglijst niet helemaal compleet en de beschrijvingen van de niet-gevaarlijke goederen waren niet altijd even gedetailleerd.

De concentraties zijn berekend voor een denkbeeldig persoon die zonder adembescherming een uur lang op een afstand van 20 tot 30 meter van de brand stond.

Volgens de onderzoekers zullen bij omstanders en hulpverleners van de brand vooral acute gezondheidsklachten zijn opgetreden, zoals ernstige prikkeling van ogen en ademhalingswegen. Een scala van stoffen kan hiervoor zorgen, zoals waterstoffluoride, fosfor- en chloorverbindingen, zwaveldioxide en stikstofoxiden. Langdurige of blijvende irritatieklachten, zoals longbeschading, zijn echter op grond van de verspreidingsberekeningen niet te verwachten.

Zware metalen en andere giftige stoffen die bij de brand zijn vrijgekomen, zoals zeswaardig chroom (Cr(VI)), polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's), cadmium (Cd), antimoon (Sb) en nikkel (Ni) kunnen op den duur kankerverwekkend zijn. Volgens de risicoberekeningen zal de Bijlmerramp leiden tot 1 a 2 extra gevallen van kanker per 10.000 blootgestelden.

Dit komt overeen met het maximaal toelaatbaar risiconiveau (MTR) dat in het Nederlandse milieubeleid voor chemische stoffen wordt gehanteerd.

Als ballast in het staartstuk van het verongelukte vliegtuig was verarmd uranium aanwezig. Verarmd uranium bestaat vrijwel helemaal uit de zwak radio-actieve uranium-isotoop U-238.

Alle uranium-isotopen hebben daarnaast chemisch-toxische eigenschappen. In de hitte van de brand zou een deel van het uranium geoxideerd kunnen zijn. Het RIVM verwacht dat er bij de Bijlmerramp maar zeer weinig uranium, hooguit 0,5 kg, in de lucht is vrijgekomen in de vorm van uranium-oxidedeeltjes die zo klein zijn dat ze bij inademing een risico vormen. Het ECN was al eerder tot dezelfde conclusie gekomen. Vervolgens is berekend dat omstanders die op de ongunstigste plek stonden bij de brand zo'n 0,0045 mg verarmd uranium hebben ingeademd. Dat komt overeen met een stralingsdosis van 0,00043 mSv (milliSievert). Het risico op kanker bij deze dosis bedraagt 1 extra geval per 100 miljoen mensen een te verwaarlozen risico. Bij dergelijke lage concentraties zijn ook geen chemisch-toxische effecten van uranium te verwachten.

    • Marion de Boo