Singapore liberaliseert ondanks crisis

Lange tijd leek Singapore opgewassen tegen de crisis elders in Azie. De werkloosheid is inmiddels echter verdubbeld. De eilandstaat ondervindt ook nadeel van de nieuwe kapitaalcontroles in buurland Maleisie

Het miezerde vanmorgen toen de Singaporese premier Goh Chok Tong opsteeg van Changi Airport voor een bezoek aan zijn ambtgenoot Mahathir Mohamad in het buurland Maleisie. De motregen vormde een passend decor voor de ontmoeting van twee premiers wier landen al maandenlang kibbelen over talloze bilaterale zaken, varierend van het gebruik van het luchtruim tot de douanefaciliteiten bij de treinstations aan de grens.

Maar met de aanhoudende crisis en economieen die onderling zeer afhankelijk van elkaar zijn, moet het langzamerhand uit zijn met de kift, zo beseffen Goh en Mahathir blijkbaar. Vandaag probeerden ze daarom in een VIP-ruimte op het nieuwe internationale vliegveld van Kuala Lumpur de basis te leggen voor verbetering van de onderlinge banden.

Vooral voor Singapore komt de ontmoeting als geroepen. De eilandrepubliek leek lange tijd redelijk goed opgewassen tegen de gevolgen van de Aziatische crisis, maar de laatste weken blijkt dat zelfs een economie met miljardenreserves niet uit deze financiele typhoon kan ontsnappen. Vorige week maakte premier Goh bekend dat de Singaporese economie in de eerste negen maanden van dit jaar is achteruitgegaan met 1,5 procent op jaarbasis. Het is voor het eerst sinds 1985 dat de Singaporese economie niet groeit.

Goh waarschuwde bij de presentatie van de cijfers voor nog zwaardere tijden. Zo zal de werkeloosheid - tot voor kort een vrijwel onbekend begrip in de stadstaat - blijven stijgen. De afgelopen maanden is het snel gegaan: in juni zat 2,3 procent van de bevolking zonder baan, inmiddels is dat percentage gegroeid tot 4,5 procent.

Een groot deel van de pijn die Singapore voelt, wordt veroorzaakt door de ontwikkelingen in de buurlanden Indonesie en Maleisie.

Indonesie geldt al enige tijd als het zwaarste slachtoffer van de Aziatische crisis. In het land zijn miljoenen Singaporese dollars geinvesteerd en honderden Indonesische miljonairs wisten hun geld jarenlang veilig gestald op een bankrekening in het stabiele Singapore. Maar de aanhoudende politieke instabiliteit in Indonesie en de vrije val van de roepiah hebben de zaken rigoreus omgegooid.

Maleisie heeft een nog directere invloed op Singapore. Zo raakte het land van de veelgeplaagde Mahathir Singapore zwaar met het besluit per 1 oktober van dit jaar de eigen financiele markt hermetisch af te sluiten van de rest van de wereld in een poging de waarde van de eigen munt, de ringgit, te stabiliseren. Volgens analisten zorgt deze tijdelijke controle van het Maleisische kapitaalverkeer voor een daling van bijna zes procent van de Singaporese zakelijke en financiele dienstverlening. De gehele Singaporese economie, die voor een significant deel afhankelijk is van deze tak, zal, zo schatten analisten in, door het Maleisische besluit circa een procent extra dalen.

Waar Maleisie aan de hand van zijn autoritaire en eigenreide premier koos voor afzondering van 's werelds kapitaalmarkten om zo de in de ogen van Mahathir verderfelijke valutaspeculanten te ontlopen, verrast Singapore menig Westers analist juist in deze fase met min of meer het tegenovergestelde.

De stadstaat heeft geen extra beschermingswal opgeworpen om de eigen munt te behoeden voor koersval, maar de autoriteiten lieten de munt in lijn met andere valuta in de regio in waarde dalen. Zo werd de Singaporese dollar, die inmiddels dertien procent aan waarde heeft verloren tegenover de Amerikaanse dollar, niet onevenredig duur vergeleken met de ringgit of de roepiah.

Ook de onroerend goedsector en de aandelenmarkt kregen geen extra protectie zoals dat bijvoorbeeld wel in Hongkong gebeurde. Zo nam Singapore al in 1996 maatregelen die ervoor zorgden dat de onroerend goedprijzen geleidelijk konden dalen met 25 tot 30 procent en lieten de autoriteiten de aandelenmarkt zonder inmenging zoeken naar nieuwe, lagere niveaus.

Meest opmerkelijk in de crisis-strategie die Goh en de zijnen hebben gekozen, is de liberalisering van de financiele markten. Op het moment dat buurland Maleisie besloot tot de draconische kapitaalcontrole, besloot Singapore de zaak verder open te gooien. Analisten wijzen daarbij vooral op de nieuwe mogelijkheid om via de kapitaalmarkt internationale obligatieleningen in Singaporese dollars uit te geven. “Dat is een hele grote stap vooruit', zegt een Britse bankier.

Tegenover deze bijna anti-cyclische besluiten staat natuurlijk een flink aantal offers die de bevolking moet brengen om deze crisis te doorstaan. “We moeten de kosten van het zakendoen in Singapore scherp omlaag zien te krijgen. Accijnzen huren, lonen, belastingen, alles moet omlaag', zei Goh vorige week. De premier oogst in het buitenland veel lof met zijn plan. Maar Goh waarschuwt voor de pijn die dit zal veroorzaken voor de Singaporees die het afgelopen decennium gewend is geraakt aan een levensstandaard waarin de vijf 'C's' (car, condominium, country-club, credit-card, cash) centraal stonden. “Als de lonen omlaag gaan, zullen we onze manier van leven moeten aanpassen. Misschien moeten we eens afzien van die vakantie in het buitenland of die nieuwe kleren voor de kinderen of moeten we die fles Guinness Stout laten staan', predikte de premier deze week.

Het behoort allemaal tot Singapore's verrassende antwoord op de crisis. Het land, dat tot voor kort vermaard was om zijn vele regels en wetten, biedt nu originele oplossingen voor de crisis. Singapore wil competitief blijven en goed afgetraind aan de start verschijnen zodra de crisis zijn ergste tijd heeft gehad en de economie weer aantrekt. Goh voorspelt eerst veel pijn, maar hij weigert zijn land een zelfde medicijn voor te schrijven als Mahathir in Maleisie deed. “Economische isolatie is geen optie voor ons. We hebben altijd geprofiteerd van het feit dat we zijn ingeplugd in de mondiale economie en we zijn van plan gewoon ingeplugd te blijven.' Dat zal hij Mahathir vandaag bij het wegmasseren van de vele gevoeligheden graag nog eens uitleggen.