Veteraan Kok gastheer voor geestverwanten

Premier Kok ontvangt vandaag de Franse premier Jospin, en de nieuwe Duitse bondskanselier Schroder. Twee politieke geestverwanten vol lof over het poldermodel, maar toch schuurt er wat.

Het tweede kabinet van premier Kok mag in eigen land na drie maanden een beetje flets ogen, elders in Europa is het beeld van de eerste politieke beheerder van het poldermodel prima. Vandaag ontvangt de minister-president in het Catshuis 's middags de Franse geestverwante premier, Lionel Jospin, en 's avonds de nieuwe Duitse kanselier, de sociaal-democraat Gerhard Schroder. Bijna een derde van alle inwoners van de Europese Unie woont in Frankrijk en Duitsland, die de belangrijkste politieke as van de EU vormen. Sterker nog: met de Europese integratie is ooit begonnen om de verzoening tussen Bonn en Parijs te bewerkstelligen.

Het zijn slechts informele gesprekken benadrukte Kok gisteravond in de Tweede Kamer. Voor Jospin staat anderhalf uur, voor Schroder een uur. Bij Schroder kan zelfs beter van een beleefdheids- of kennismakingsbezoek worden gesproken, al kennen de heren elkaar natuurlijk van de tijd voordat Schroder bondskanselier werd. Dat wil zeggen: in de tijd dat de Nederlandse sociaal-democraat Kok zulke uitstekende betrekkingen onderhield met CDU-kanselier Helmut Kohl, dat SPD'ers er met enige argwaan naar keken.

Want er is veel veranderd sinds Kok vier jaar geleden, nadat hij ondanks zijn zoveelste verkiezingsnederlaag toch premier was geworden, vrijwel direct in Bonn bij Kohl op bezoek ging om de “kwestie-Lubbers' tussen de Bondsrepubliek en Nederland van tafel te krijgen.

Hij legde de basis voor betere betrekkingen. Dat lukte zo snel dat het pijnlijk was voor oud-premier Lubbers. Die had immers kort daarvoor door toedoen van Kohl het voorzitterschap van de Europese Commissie aan zijn neus voorbij zien gaan.

Kohls lof voor Kok, die nuchtere en sobere, bijna saaie sociaal-democraat uit Nederland had ongetwijfeld ook een politiek nevenmotief.

Hij kon er in eigen huis de oppositionele SPD mee plagen onder het motto: “Zo'n bekwame buitenlandse rode politicus als de Nederlandse chef kan ik wel waarderen.'

Dat Kok en Kohl het persoonlijk aardig konden vinden, herinnerde trouwens ook aan vroegere politieke 'kruisbestuivingen' tussen Bonn en Den Haag. Ook in de jaren zeventig en tachtig konden de SPD-kanseliers Willy Brandt en Helmut Schmidt het niet zo goed vinden met PvdA-voorman Den Uyl maar wel, vooral Schmidt, met de CDA'er Van Agt, die voor progressief Nederland lange jaren eerst een domoor en vervolgens een slimme neef van de duvel was.

Vandaag is Kok een winnaar van de verkiezingen, Europese veteraan en gerespecteerd oud-minister van Financien.

In zijn tweede periode als premier regeert Kok nu in een land waar zaken als werkgelegenheid en economische groei beter gaan dan in, zeg, Frankrijk en Duitsland. Een land ook dat een paar jaar geleden, tijdens Koks eerste kabinet, besloot om zijn Europese politiek zoveel mogelijk in de 'oksel' van de as Bonn-Parijs te gaan voeren. Dat was op zichzelf logisch, gezien het Nederlandse belang in Europa. Maar toch ook opmerkelijk, want heel veel Nederlanders vinden vakantieland Frankrijk leuker dan de Fransen. En op de Duitsers waren we even eerder per briefkaart al massaal woedend geweest wegens de manier waarop zij met vreemdelingen omgingen. Ook dat is veranderd, sinds in de Bondsrepubliek de asielwetgeving gewijzigd is en Nederland op dat gebied zelf hevig aan het zuchten is geraakt.

Veranderd is ook de Nederlandse toon in Europa, die ook in de omgang met Parijs en Bonn zelfbewuster geworden is. Wederzijdse ergernis tussen Frankrijk en Nederland over het justitiele- en drugsbeleid is een voorbeeld.

Jospin, die in politieke cohabitatie leeft met de 'andersdenkende' president Chirac, zal daarop door Kok wel worden aangesproken. Bijvoorbeeld aangaande het lot van de TVM-ploegleider Cees Priem die sinds de Tour de France (juli) gevangen zit dan wel Frankrijk niet uitmag hoewel, Haagse ergernis, het Franse openbaar ministerie er nog steeds niet uit is of hij wegens medeverantwoordelijkheid voor dopinggebruik in staat van beschuldiging moet worden gesteld.

Kok en Jospin zullen vermoedelijk ook het Europese werkgelegenheidsbeleid bespreken, althans de vorig najaar afgesproken coordinatie daarvan door de EU en haar 'richtsnoeren'. In de Tweede Kamer noemde Kok dat gisteren een “coherente werkgelegenheidsstrategie' die nationale initiatieven een mooie “Europese meerwaarde' geeft. Maar dat klonk, gezien de uiteenlopende denkbeelden die daarover in Paris, Bonn en Den Haag bestaan wel heel vroom.

Ander voorbeeld. Het kabinet en een grote meerderheid van de Tweede Kamer, inclusief het CDA, wil een kleinere Nederlandse nettobijdrage aan de Europese Unie. Paars II heeft per 2002 ook al een opbrengst ingeboekt en laat daarover ongewoon ultimatieve geluiden horen. Dat is zeker een thema in het Catshuis, en dat staatssecretaris Benschop (Europese Zaken) bij het gesprek met Schroder zit, zal geen toeval zijn.

Een nieuwigheid was de afgelopen dagen dat allerlei Nederlandse politici, de fractieleider van de VVD, Dijkstal vorige week voorop in de Telegraaf, zich openlijk zorgen maken over de economische plannen van de nieuwe rood-groene coalitie in Bonn. Vooral over de keynesiaanse vertogen van de nieuwe Duitse minister van Financien en SPD-voorzitter, Oskar Lafontaine, die met zijn op algemene koopkrachtverhoging gerichte pleidooien een gevaar lijkt voor de budgettaire discipline die het EMU-Stabiliteitspact vereist.

En die de monetaire onafhankelijkheid van centrale banken, ook de Europese onder druk zet door namens “de politiek' om renteverlaging te vragen. “Ik heb er geen enkele twijfel over dat kanselier Schroder voor de onafhankelijkheid van de centrale banken is', zei Kok gisteravond. Hij wilde zich niet door de Kamer met een kritische boodschap naar Schroder laten sturen. Maar voegde daaraan toe dat hij er toch “grondig' met de kanselier over zou praten.

Morgen volgt er nog een Nederlands-Duitse ontmoeting. Dan ontvangt minister Van Aartsen (Buitenlandse Zaken) zijn nieuwe Duitse collega 'Joschka' Fischer, het boegbeeld van de Groenen. Fischer, tegenwoordig in zijn partij een 'Superrealo' die zijn landgenoten en het buitenland waarschuwt voor Duitse solo's, was ooit nog een anarchistische straatvechter in Frankfurt. In die dagen assisteerde Van Aartsen in zijn eerste krijtstrepen de toenmalige VVD-leider Wiegel. Ook wat dat betreft is er veel veranderd.