Blije martelaren

Volgens de conventionele wijsheid past het zelf geschapen ingedijkte land bij het Hollandse calvinisme. Toch vormt de Evangelische Omroep met calvinistische aanhangers uit de Veluwe, het noordoosten en het rivierenland juist de grote uitzondering op het maakbaarheids-geloof bij de televisie.

God maakt daar de dienst uit. Iedereen moet wel zijn best doen maar op Hem vertrouwen. De gebruikelijke rij slachtoffers en probleemgevallen in talkshows is bij de EO stoicijns. De toon heeft niet de gebruikelijke klagerigheid. Getroost door een mogelijk paradijs na de dood dragen ze lijdelijk hun lot.

De predestinatie komt zelden aan de orde. Het leerstuk dat alleen sommigen voor de hemel zijn uitverkoren, verhoudt zich slecht met het goede nieuws dat de televangelisatie wil brengen. Maandagavond kwam bij het praatprogramma Het Elfde Uur de zakenman W. den Hartog aan het woord die een jaar in de Saudi-arabische gevangenis had gezeten wegens het verspreiden van bijbels. Hij deed of hij terug was van een lange vakantie, terwijl die cellen daar ellendig zijn. “Als mijn gedachten in een spiraal naar beneden gingen, trok ik mij op aan de belofte van God dat het eeuwige leven beter is dan het leven hier. Daarom kon ik me er niet zo druk om maken', zei hij. Dan vraag ik me af waarom die Den Hartog zo zeker weet dat hij is uitverkoren. Of zou door zijn dood zijn martelaarschap zijn bevestigd?

En wat vond Den Hartog nu van Saudi-Arabie waar christenen worden vervolgd, handen worden afgehakt gegeseld of gekruisigd? “Ik loop liever daar op straat dan in Amsterdam' zei hij mild. “De Arabische cultuur heeft het gezin op een hoge plaats staan.'

De EO heeft veel op met andere fundamentalisten. De presentator van Het Elfde Uur heet ook Knevel en hij vraagt vaak gelovige gasten, het doet er niet toe wat voor godsdienst. Zij zijn bondgenoten in de eenzame strijd tegen het heersende atheisme. Maandag kon de orthodoxe rabbijn Evers getuigen tegen de drukte van het materialisme.

In een boek propageert hij tijd voor het gezin en spiritualiteit op de vrije zondag, opmerkelijk voor iemand die de sabbat huldigt. In Israel zijn orthodoxe joden niet zo tolerant.

Knevel, die iets heeft van een bovenmeester, houdt van zulke gasten. Vroeger fungeerde het geloof in zijn show als het interview bij Playboy als stichtelijke omlijsting van het nieuws en de scherpe interviews die het hoofdgerecht vormden. Maar gisteren gingen twee van de drie gesprekken over het geloof, vorige week alle drie. Toen kwam de voormalige secretaris generaal van economische zaken prof. dr. F. Rutten getuigen van zijn herboren christendom. Je denkt dan eerder aan een charismatische kerk dan aan Ruttens traditionele katholicisme.

“Je voelt dat Christus in je leeft', zei hij. “Ik kan het niet beschrijven, want het uit zich op de meest gekke manieren. In een genadevolle periode was het alsof Christus ervoor zorgde dat ik de hond uitliet. Hij is in mijn diepe ik.'

Het praatprogramma Man/Vrouw op dinsdagavond is zachter van toon. Ik heb er thema's gezien die voor Staphorst te ver gaan maar elders gemeengoed zijn. Orthodoxie zonder zwarte kousen, aangepast aan de moderne tijd. Er wordt veel geglimlacht ter geruststelling. Vrouwelijke frigiditeit, verblijf in gruwelijke buitenlandse gevangenissen, drank, relatieproblemen. Aan een brede stamtafel van het met hout betimmerde Gorinchemse Grand Cafe Timeless luistert een presenterend man-vrouw-paar toe en aan het eind komt God op de proppen.

Gisteren gokverslaving. Sommigen werden geholpen door religieuze organisaties, anderen door hun vrouw. Ik kwam te weten dat gemeenten gokautomaten in cafes niet mogen verbieden van het Rijk. Het verbaast me niet. GPV-Kamerlid Schutte protesteert. Zijn inbreng is nuttig. Toch ben ik blij dat de orthodoxie in de minderheid is.