Senator strijdt eenzaam tegen macht van het geld

De campagne voor de tussentijdse verkiezingen die morgen in Amerika worden gehouden, heeft meer dan een miljard dollar gekost. Geld is meer dan ooit de moedermelk van de politiek. In Wisconsin doet een kandidaat een eenzame poging om te laten zien dat dollars niet de doorslag hoeven te geven.

Zijn partijgenoten verweten hem politieke zelfmoord te plegen. Zijn tegenstander wreef zich in de handen. En wat de kiezers ervan vinden, moet morgen blijken.

De Democratische senator Russell Feingold (45) van Wisconsin wilde niet meedoen aan de wedloop van Amerikaanse politici om zoveel mogelijk geld in te zamelen voor hun campagnes. Feingold beloofde dat hij niet meer dan een kleine vier miljoen dollar aan zijn campagne zou besteden, een dollar per stemgerechtigde inwoner van Wisconsin.

In de Amerikaanse politiek komt dat neer op een gelofte van armoede. En het gevolg was dat Feingold de afgelopen weken lijdzaam moest aanzien hoe zijn reputatie werd zwart gemaakt door een golf van televisiespotjes gefinancierd door de Republikeinse partij. De voorsprong van 15 tot 20 punten die Feingold enkele maanden geleden in de opiniepeilingen nog had op zijn uitdager Mark Neuman (44), een Republikeins lid van het Huis van Afgevaardigden, slonk al snel tot nul. En geld om met eigen spotjes op het offensief te reageren, had Feingold amper. Maar als zijn bescheiden campagne niet voldoende is om duidelijk te maken wat hij de afgelopen zes jaar in de Senaat gedaan heeft en wat zijn ideeen zijn, zegt Feingold “dan heb ik echt geen zin om met dit werk door te gaan. Ik wil niet iets worden wat ik verafschuw, alleen om te winnen.'

De leiders van de Democratische partij, die vrezen dat Feingolds principiele opstelling ertoe zal leiden dat de Republikeinen hun meerderheid in de Senaat nog verder kunnen uitbreiden, schoten hem te hulp met 425.000 dollar aan reclamespotjes. Maar Feingold wilde daar niets van weten. Hij had immers beloofd dat hij geen geld van buiten zou aannemen? Ook de vakbonden kregen te horen dat ze hun goedbedoelde hulp konden houden.

De kiezers in Wisconsin lijken niet erg onder de indruk van Feingolds strategie. Neuman pepert hen voortdurend in dat zijn tegenstander huichelachtig is omdat hij wel degelijk profiteert van geld van buiten. Zo hebben de milieuorganisatie Sierra Club en de federatie van vakbonden AFL/CIO op eigen houtje reclamespotjes uitgezonden waarin Neuman wordt aangevallen wat indirecte steun voor Feingold is.

In navolging van Feingold heeft ook Neuman beloofd om niet meer dan zo'n vier miljoen dollar uit te geven. Maar hij maakte er het voorbehoud bij dat geld van zijn partij welkom blijft. En de Republikeinse top in Washington is er veel aan gelegen om van Feingold verlost te worden.

Feingold heeft het afgelopen jaar in de Senaat hard gestreden voor een wetsontwerp, dat hij samen met het Republikeinse buitenbeentje John McCain had ingediend, om grote campagnebijdragen uit het bedrijfsleven voortaan te verbieden. Hoewel een meerderheid van de senatoren de zogeheten McCain/Feingold-wet steunden, wisten de leiders van de Republikeinen de zaak met behulp van procedurele regels toch af te schieten.

Voor deze verkiezingen hebben de twee politieke partijen in totaal 500 miljoen dollar ingezameld. De individuele kandidaten (voor zetels in het Huis van Afgevaardigden of de Senaat en ook voor gouverneurschappen) hebben zelf nog eens 250 miljoen dollar bijeen gebracht, alleen al 150 miljoen in Californie en New York. En verschillende belangengroepen hebben dan nog eens tenminste 260 miljoen opgehoest. Zulke groepen - zoals vakbonden, industrietakken anti-abortusactivisten of milieugroepen - zeggen in hun reclamespotjes meestal niet direct: stem voor kandidaat X. Daardoor vallen ze niet onder de regels voor politieke campagnes, en kunnen ze hun gang gaan.

Als Feingold morgen herkozen wordt, zo zegt hij zelf, dan zal dat een steun in de rug zijn voor hervormers van het systeem van campagnefinanciering. Maar veel commentatoren betwijfelen dat: het noordelijke Wisconsin heeft vaak een eigenzinnige politieke opstelling en het is onwaarschijnlijk dat politici in Texas en Californie opeens tot inkeer komen en hun dure campagnes afzweren. Als Feingold daarentegen verliest, dan zal het voor volgende hervormers extra moeilijk worden om nog steun voor hun zaak te krijgen. Zelfs het electoraat in Wisconsin zal men dan zeggen, heeft geaccepteerd dat verkiezingscampagnes betaald moeten worden, en liefst niet uit belastinginkomsten.