Hoge waterstanden in Duitsland voorbode van grote watervloed

Terwijl het water Koblenz binnenstroomt, weet een toeschouwer te vertellen waar al dat water straks heengaat: naar Holland.

Op de half ondergelopen kade bij Deutsches Eck, waar in Koblenz de Moezel en de Rijn samenkomen, staat een oude man naast zijn fiets. Zondagavond. Er staat ook een camera van het plaastelijke televisiestation, klaar voor de volgende uitzending. TV-lampen verlichten een verkeersbord op het overstroomde deel van de kade. Een verslaggever zal daar, in regenjas en kaplaarzen, een paar meter het water inlopen om live te berichten over de watersnood.

De man met de fiets is vrolijk. Er dreef net een koelkast voorbij, zegt hij tegen twee Duitse toeristen met rugzak. Die kwam van de plek waar twee dagen geleden nog een camping stond. “En weet je,' zegt hij tegen de toeristen, “waar al dit water over een of twee dagen is?' Hij lacht hard. “In Holland.'

Bij het dorp Tolkamer, in de buurt van Lobith, lopen op zondagmiddag honderden mensen over de dijk. Ze turen naar de peilstok dan nog twee meter onder het niveau van het hoge water in 1995 en ze huiveren uitvoerig bij een paar zandzakken en bij de plek waar water het dorp in dreigt te stromen, want daar zijn ze voor gekomen. Het water in de Rijn, die hier Nederland binnenkomt, stijgt twee centimeter per uur. De uiterwaarden lopen vol, maar veerboten varen nog.

Boven Keulen, zo'n honderd kilometer verder, vliegen helikopters van de Bundeswehr. De inwoners van Keulen bereiden zich voor op evacuatie, meldt de Duitse radio. De stad is nog droog, maar dat kan snel veranderen. Het waterpeil geeft zondagavond bijna negen meter aan, bij tien meter stroomt de binnenstad vol.

Onder Keulen, langs de Rijnoevers, staan al huizen in het water. In Andernach, net boven Koblenz, zwemmen zwanen in de Konrad Adenauer Allee, het centrum van de stad.

In Koblenz zelf stijgt het water met vier centimeter per uur. Kelders worden leggepompt, delen van de stad zijn alleen nog per boot of over noodsteigers te bereiken. Aan het begin van de wijk Ehrenbreitstein staat een groot, rood bord. Hier worden een damwand, een nieuw pompsysteem en retentiebekkens voor overtollig water gebouwd, staat erop. Het bord belooft: Ehrenbreitstein zal droog blijven.

Net achter de bouwput waar de damwand moet komen worden de meubels uit hotel Hoegg in vrachtwagens geladen. De muren van het hotel worden afgedekt met tweeenhalf meter hoog zeildoek. Een nieuw waterdichtend systeem dat een aannemer op het hotel uitprobeert. Als hotel Hoegg droog blijft in deze overstroming, kan het bedrijf in Koblenz en omgeving flink verdienen met dit systeem: bijna ieder jaar komen wijken van de stad en dorpen in de buurt onder water te staan.

Vooral Ehrenbreitstein loopt dan onder: de Moezel stroomt langs deze wijk de Rijn in. De druk van het water op de kades is groot. “Niemand wil hier nog wonen', zegt een medewerker van autoverhuurbedrijf Citycar tegenover het hotel dat nu met zeildoek wordt ingepakt. “Alleen buitenlanders en arme Duitsers.' Ieder jaar belooft de overheid schadevergoeding aan de buurtbewoners, zegt hij. “Maar ze krijgen nooit een pfennig.'

Deze overstromingen zijn niks bijzonders, vinden de inwoners van de stad. In 1993 en 1995 stond het water in de straten van Koblenz een paar meter hoger dan nu. Ze verhuizen naar de eerste verdieping van hun woning en wachten tot het water zakt. Duitse journaals en kranten vinden met moeite klagende buurtbewoners voor hun reportages, en het hoge water trekt maar weinig toeschouwers van buiten het rampgebied.

Volgens een woordvoerder van de brandweer reageert de bevolking “zeer gedisciplineerd'.

Maar de brandweer, ingenieurs en milieu-organisaties zijn bezorgd over de recente wateroverlast: ze zijn gewend aan overstromingen door smeltende sneeuw, in de winter en het voorjaar. Nu lopen ook in de herfst ineens gebieden onder, door een paar weken met veel regen. Er is bij de rivieren te veel gebouwd, denken ze. Het water kan geen kant meer op.

In Trier, aan de Moezel, steeg het peil gisteren met tien centimeter per uur. Ook andere rivieren in Duitsland veroorzaakten dit weekend overstromingen. Duizend militairen werden ingezet om steigers aan te leggen en zandzakken te sjouwen. In overstroomde gebieden bij Keulen, in Nedersaksen en Beieren worden vier kinderen vermist. Een jongetje verdronk in een beek, en een brandweerman overleed zaterdag aan zijn verwondingen; donderdag werd hij meegesleurd in een zestig meter lange waterafvoer.

Maar volgens de brandweer van Koblenz valt de schade door het water tot nu toe mee. “Dit is nog niet het hoogwater van de eeuw.' Maar als het deze week blijft regenen zal ook het gebied langs de Rijn in gevaar komen tussen Bonn en Emmerich bij de grens met Nederland.

De oude man met fiets, op de kade in Koblenz, vertelt dat hij in 1995 naar Nederland was gereden om te zien hoe Duits water Nederland bedreigde. “Dat ging toen maar net goed.'

    • Petra de Koning