Bibliotheek van Mitterrand nachtmerrie voor technici

De Bibliotheque Nationale de France was het laatste Grote Project van president Francois Mitterrand. Het zou het nieuwste wereldwonder worden, een tempel van geinformatiseerde kennis en gelijkheid van kansen. Sinds enkele weken wordt gevreesd voor een ander scenario, dat van de nationale nachtmerrie.

Een derde van het personeel was vanmorgen nog in staking, net als de afgelopen twee weken. Het scheelde relatief weinig. De computers waren al eerder de kluts kwijt. Wie op een van de prachtig ingerichte leeszalen boeken opvroeg, riskeerde een lange stilte en een verdacht kort antwoord. Uren later werden er misschien een paar gebracht door magazijn-medewerkers te voet: ook de geautomatiseerde boeken-post lijdt aan onverklaarde kwalen.

Het gebouw aan de Seine heeft acht miljard francs (2,6 miljard gulden) gekost en vergt jaarlijks meer dan een miljard francs aan exploitatiekosten. Het is altijd een bron van controverse geweest. In 1991 sprak de toenmalige directeur van de Bibliotheque Nationale, de historicus Emmanuel Leroy Ladurie, van een `spectaculair slecht' ontwerp. Het kostte hem zijn baan. Francois Mitterrand hechtte aan het schetsje van de jonge architect Dominique Perrault: vier torens in de vorm van opengeslagen boeken van glas, op een sokkel van tropisch hout, met een bos als binnentuin.

Het personeel heeft zijn best gedaan, maar het de Chirico-achtige gebouw (volgens de historicus Pierre Nora) deugt niet. Dat is in volle omvang aan het licht gekomen nadat 9 oktober ook de wetenschappelijke studiezalen opengingen. Deze zalen op de begane grond geven plaats aan 2000 onderzoekers. Die moesten eerst een intake-gesprek doormaken voor zij tegen betaling een pasje kregen dat hen een dag of langer een plek garandeert. Dat beviel niet iedereen, maar de oude zaal aan de Rue de Richelieu was zo veel te klein geworden dat een hartelijke ontvangst ook daar allerminst verzekerd was.

Toen burgers en wetenschappers op volle sterkte tegelijk gingen opzoeken en aanvragen duurde het niet lang voordat de nachtmerrie van iedere automatiseerder werkelijkheid werd.

De testversie van het systeem dat de geautomatiseerde catalogus (zeven miljoen titels) koppelt aan het zoeksysteem op de leeszalen en het opvraag- en transportsysteem werden voor het eerst op elkaar losgelaten. Daarbij bleek dat ieder dag na zes uur een totale blokkade ontstond.

Eerste reactie van de informatici: een verplichte lunchpauze voor het systeem. Om af te koelen. Dat was de druppel die de emoties bij het personeel deed overlopen. Alle overige klachten kwamen er tegelijk uit toen men her en der boeken met de hand moest gaan halen in die onherbergzame glazen torens en de kilometers lange gangen onder de grond, in de hardhouten sokkel. Het leven daar onder de waterlijn wordt nu vergeleken met de ergste industriele excessen van de negentiende eeuw. Raamloze werkruimtes, sterke temperatuurverschillen vocht en roest.

Het personeel heeft een eerste concessie losgepeuterd: behalve zondag zal de bibliotheek tot 1 februari 1999 ook maandag dicht zijn. Om orde op zaken te stellen. Terwijl het plan was zeven lange dagen open. Liberation schreef zaterdag: “Als de BNF is uitgevonden om de archaische en willekeurige procedure van de Grote Presidentiele Projecten aan het licht te brengen, dan kan van een succes worden gesproken. Dat moet Chirac worden nagegeven: aan die faraonitische traditie van zijn voorgangers doet hij niet mee.'