`Andere kamp' krijgt het woord bij herdenking Rabin

“Rabin, je hebt gezegevierd', was zaterdagavond en zondag het motto van de herdenkingen van de derde verjaardag van de moord op premier Yitzhak Rabin, die zijn vredeshanddruk met Arafat met zijn leven moest betalen. Enkele honderdduizenden Israeliers vulden zaterdagavond weer het Rabin-plein in Tel Aviv waar hij door de ultra-orthodoxe nationalist Yigal Amir werd doodgeschoten. Ze waren er ook om indirect steun te betuigen aan de voortzetting van het vredesproces met de Palestijnen door Likud-premier Netanyahu. En als Netanyahu het laat afweten dan “zijn wij diegenen die de toorts van de vrede en de hoop verder zullen dragen', was de boodschap van de sprekers.

Op deze nog warme herfstavond werd ook duidelijk welke richting de Israelische politiek zal uitgaan. Voor de eerste maal kregen leden van de regerende Likud-partij tijdens een herdenkingsbijeenkomst voor Rabin op het Tel-Avivse plein het woord. De ondertekening van het akkoord van Wye Plantation door Netanyahu maakte het de minister van Defensie Yitzhak Mordechai mogelijk te verschijnen. Hij beloofde op basis van veiligheid de vredesweg die Rabin had geopend, te blijven betreden. Ook de ex-Likud-minister van Buitenlandse Zaken David Levy was er. Hij legde zijn ministerschap indertijd onder andere neer uit protest tegen de ongeloofwaardige diplomatieke koers van Netanyahu. Levy's warme pleidooi voor vrede en diepe afschuw van de politieke moord op Rabin raakte de menigte.

Het verschijnen van deze twee politici uit het `andere kamp' heeft politieke betekenis. Het is een indicatie dat Israel rijp wordt voor een regering van nationale eenheid om de grote beslissingen die nog op de agenda met de Palestijnen staan - Jeruzalem, grenzen vluchtelingen - te kunnen nemen. Nu Likud en de Arbeidspartij betreffende de territoriale kwestie niet meer als ideologische partijen vallen te definieren, komt het moment van een herschikking van het politieke krachtenveld nabij. In het centrum van de politiek lopen beide grootste politieke formaties in elkaar over sedert Netanyahu in Wye Plantation het idee van een territoriaal compromis met de Palestijnen aanvaardde.

Eenheid in het centrum is nodig omdat, zoals gisteren en eergisteren door tal van sprekers werd gezegd, Israel de les van de moord op Rabin nog niet heeft geleerd. “We hebben het vuur van de haat en van het fanatisme niet weten te blussen', zei ex-chefstaf Amnon Lipkin-Shahak tijdens een plechtige herdenkingsbijeenkomst bij het graf van Rabin in Jeruzalem.

Netanyahu werd ook dit jaar weer tijdens deze plechtigheid door Lea Rabin de weduwe van Yitzhak Rabin, genegeerd. Lea Rabin is diep gekrenkt dat Netanyahu tijdens de ondertekening van het akkoord van Wye Plantation in het Witte Huis niet aan de vredesrol van haar man in Oslo herinnerde.

Het gevaar van nieuwe politieke moorden en/of misdaden tegen Palestijnen om het vredesproces te laten ontsporen vanuit de ultra-nationalistische hoek wordt in veiligheidskringen en in de politiek groot geacht. Aan de andere kant meent 16 procent van de Israeliers volgens een opiniepeiling van gisteren dat de moordenaar van Rabin in aanmerking dient te komen voor gratie. Dat is een indicatie van de diepe verdeeldheid in de samenleving over de toekomst van het joodse land. “Een burgeroorlog is een echt gevaar', waarschuwde Dan Tichon, de voorzitter van de Knesset, gisteren.