Turkije acht toenadering EU mogelijk; Door voorstel Commissie

Tien maanden na het bevriezen door Turkije van de politieke dialoog met de Europese Unie lijkt de ergste kou uit de lucht. Een nieuw voorstel van de Europese Commissie lijkt toenadering tussen Turkije en de EU weer mogelijk te maken.

De Commissie wil 330 miljoen gulden vrijmaken voor steun aan Turkije - volgens een procedure die niet door een Grieks veto kan worden getorpedeerd. Daarnaast hebben recente uitspraken van EU-diplomaten dat er twaalf kandidaat lidstaten zijn, waaronder dus ook Turkije, de hoop aangewakkerd dat er in Brussel alsnog wordt gezocht naar een mogelijkheid om Turkije toch weer bij het uitbreidingsproces te betrekken.

Turkse commentatoren noemen het positief dat de EU voor het eerst voor Turkije kiest door Griekenland te isoleren. Athene blokkeert - tot ongenoegen van vrijwel iedereen in de Unie - al jaren de compensatiegelden die aan Turkije zijn toegekend voor de douane-unie tussen Ankara en Brussel, die op 1 januari 1996 van start ging. Er is nu voor het eerst voor een formule gekozen voor het verlenen van steun aan Turkije die niet de unanieme instemming nodig heeft van alle lidstaten, maar slechts een meerderheid van stemmen. Griekenland heeft hier scherp tegen geprotesteerd.

De kans op een Turks lidmaatschap van de EU leek op de Europese top in Luxenburg vorig jaar december volledig verkeken toen Ankara niet aan de lijst met kandidaat lidstaten werd toegevoegd. Uit protest hiertegen verbrak Turkije, dat sinds 1963 geassocieerd lid is van de EU en in 1987 het volledige lidmaatschap aanvroeg, de politieke dialoog met Brussel. Die stap kreeg algemene bijval in Turkije. Daarna volgde een periode van matige interesse voor het EU-lidmaatschap, zowel vanuit de politiek als in het Turkse bedrijfsleven.

In maart ging de deur in Brussel toch weer op een kier. De Europese Commissie ontwikkelde een strategie voor toenadering met Turkije. Op de EU-top van Cardiff in juli werd de Commissie opgedragen om die strategie uit te breiden met financiele steun aan Turkije.

Het voorstel voor het vrijmaken van de 330 miljoen gulden is hier een gevolg van.

De koerswijziging van de Unie - door weer te spreken van twaalf kandidaat-leden, lijkt zich te hebben voltrokken op een EU-conferentie getiteld `handel, uitbreiding en het multilaterale systeem' met de elf kandidaatlidstaten en Turkije. In de officiele verklaring na afloop werd gesproken van `alle twaalf kandidaat-landen'. Volgens een woordvoerder van de EU in Brussel zijn evenwel de criteria waaraan Turkije moet voldoen voor het lidmaatschap niet veranderd. Gurel, de Turkse minister van Europese Aangeleden, spreekt vooralsnog van “triviale ontwikkelingen'. Hij acht het nog te vroeg voor “positieve conclusies'.