Vier noten in magische combinaties; Popgroep Nada Surf wil meer zijn dan een one hit wonder

De Amerikaanse popgroep Nada Surf maakt heldere, melodieuze popmuziek. Volgens zanger-gitarist Matthew Caws is het klimaat gunstig voor dergelijke muziek. “Alle stijlen kunnen gemakkelijk naast elkaar bestaan.'

Het moet het schrikbeeld van veel popmuzikanten zijn, om de geschiedenis in te gaan als een one hit wonder. Dat lot hangt de Amerikaanse groep Nada Surf boven het hoofd na de hit Popular, afkomstig van hun debuutalbum High/Low uit 1996. Zanger en gitarist Matthew Caws ziet het niet zo somber in, want de nieuwe cd The Proximity Effect is in artistiek opzicht een behoorlijke stap vooruit voor het New-Yorkse trio. “Onze naam hebben we gekozen omdat we nooit hadden verwacht dat we zo makkelijk mee zouden surfen op de golven ven het succes. Popular was een uit de hand gelopen grap, geent op een tekst uit een etiquette-boekje voor tieners in de jaren zestig. Als je populair wilt zijn, zorg dan dat je vrienden wordt met de baseballkampioen van de klas. Dat soort handige adviezen voor een zorgeloos tienerleven, die ik vrijwel letterlijk oplas. Ik heb zelfs geprobeerd om daar toestemming voor te krijgen van de uitgever, maar mijn advocaat hield me voor dat het een vrije interpretatie was. Als rocksong was Popular verre van representatief voor de rest van ons repertoire. We zijn het aan onze fans verplicht om het live te blijven spelen, maar onze nieuwe songs zijn veel beter.'

Hoewel Nada Surf een jonge band is met een ietwat studentikoze uitstraling, mag drummer Ira Elliot zich een door de wol geverfde rockveteraan noemen. Na een opleiding aan de Fame-school die model stond voor de gelijknamige film en tv-serie, speelde hij op jonge leeftijd in de ruige garageband The Fuzztones, onder meer op hun beste album Lysergic Emanations dat in 1985 een hoogtepunt was in de toenmalige gagarerock-revival.

Terwijl Elliot en bassist Daniel Lorca zoet achter hun laptop zitten te internetten in een hoekje van de hotelkamer, stelt Matthew Caws tevreden vast dat het klimaat gunstig is voor Amerikaanse gitaarbands met gevoel voor een melodieuze popsong.

“Nog niet zo lang geleden dacht iedereen dat gitaarrock zo dood als een pier was en dat techno en drum'n'bass de macht zouden overnemen. Zoals gewoonlijk blijkt dat al die stijlen gemakkelijk naast elkaar kunnen bestaan. Wij zijn nogal ouderwets in onze overtuiging dat je een goede popsong nog altijd het beste met bas drums en gitaar kunt spelen. In dat opzicht neem ik een voorbeeld aan Jonathan Richman, die ooit eens heeft gezegd dat de mogelijkheden van steeds weer dezelfde drie akkoorden voor het bedenken van steeds weer andere popsongs onbeperkt zijn.'

Naast voor de hand liggende invloeden als The Who en The Beatles noemt Caws de Britse new wave van Echo & The Bunnymen en The Soft Boys als een belangrijke inspiratie. “Voordat Nirvana de Amerikaanse gitaarrock weer hip maakte, werd er op de alternatieve universiteitsradiostations praktisch alleen Engelse muziek gedraaid. Zo kon het gebeuren dat Robyn Hitchcock van The Soft Boys een cult-held werd in de VS, terwijl hij thuis in Engeland nauwelijks erkenning kreeg. Rockmuziek is al sinds de jaren zestig geen typisch Amerikaanse of Engelse aangelegenheid meer. De beinvloeding is wederzijds hoewel ik nog niet veel Amerikaanse bands heb gehoord die zich door de Britpop van Oasis hebben laten inspireren. Het oude verhaal van the Beatles die naar de VS kwamen om ons een variatie op onze eigen muzikale roots terug te verkopen, speelt zich nu af op een ander vlak. Techno geldt nu als de hippe alternatieve muziek uit Engeland waar je als coole Amerikaan naar hoort te luisteren. Terwijl techno toch echt onstaan is in Detroit en Chicago. De geschiedenis herhaalt zich, want de mensen geloven pas dat het goed is als het van ver komt.'

Nada Surfs heldere en melodieuze muziek is in zekere zin een reactie op de grunge-golf die Amerika in de afgelopen vijf jaar overspoelde. “Op de radio hoorde je soms dagenlang alleen nog maar groepen met dat modderige, vervormde gitaargeluid. Volgens mij hadden die gitaristen allemaal een versterker met een knop die je op grunge kon zetten en die het hele optreden aan bleef staan. Op onze nieuwe plaat hebben we er alle tijd voor genomen om mooie en afwisselende gitaargeluiden te vinden. Het is veel moeilijker om iets subtiels te spelen, dan om een muur van gitaarlawaai op te trekken.'

Een mooie melodie is een klein wonder vindt Caws. “Door een opeenvolging van vier noten kun je intens geraakt worden, terwijl diezelfde vier noten in een andere volgorde geen enkel effect hebben. Songschrijvers als Paul McCartney en Elvis Costello hebben volgens mij het geheim ontdekt, hoe je met zo weinig mogelijk ingredienten een magische combinatie kunt maken. Je kunt daar jarenlang op studeren zonder ooit enig resultaat te boeken, terwijl die ene gouden melodie je komt aanwaaien op het moment dat je er niet op voorbereid bent. Ik heb eens een paar lessen in muziektheorie genomen, maar ik knapte volledig af op de mathematische ordening die mij werd voorgesteld. Ik vind juist dat muziek op een instinctmatige manier tot stand moet komen, zonder veel nadenken of passen en meten. De beste ideeen komen snel.'

De cd-titel The Proximity Effect stamt uit het vakjargon van audiotechnici en heeft te maken met de nabijheid van de microfoon bij de geluidsbron. “Als ik dicht bij de microfoon zing, klinkt het geluid harder en warmer dan wanneer ik er verder van af sta. Het hele klankbeeld verandert als je de microfoon verder weg of dichterbij zet.

Ik vond dat een mooie metafoor voor intermenselijke verhoudingen. Hoe dichter je bij iemand komt, des te intenser wordt de onderlinge band. Dat lijkt misschien een beetje zweverig, maar bedenk dat ik dezelfde persoon ben die op deze cd party op Bacardi laat rijmen. Een van de leuke dingen van popmuziek, is dat het op hetzelfde moment triviaal en toch diep kan zijn.'