Slowaken beginnen aan inhaalrace naar Europa

Het tijdperk-Meciar is voorbij, in Slowakije. De nieuwe regering-Dzurinda staat nu voor de taak puin te ruimen en de tijd, die is verloren op de weg naar het lidmaatschap van de NAVO en de Europese Unie, in te halen.

Nog een keer waarde het Meciar-spook door het Slowaakse parlement. Nog een keer zette hij zijn tegenstanders een hak van formaat: hij gaf zijn parlementszetel op ten behoeve van zijn belangrijkste politieke vriend Ivan Lexa. En daarmee kreeg de ex-chef van de Slowaakse geheime dienst van de grote meester parlementaire onschendbaarheid bij wijze van afscheidscadeautje. De nieuwe regering kan dus niet aan de man komen die vier jaar lang voor Meciar de vuile karweitjes heeft opgeknapt, van het wegpesten van de president, het kidnappen van de zoon van de president en het intimideren van de politieke oppositie tot het manipuleren met geld en privatiseringen. Lexa was een van de sleutelfiguren in het Meciarisme het ondemocratisch optreden dat Slowakije uiteindelijk de aansluiting bij Europa kostte. En Meciar heeft hem niet vergeten.

Ivan Lexa gaat dus in het parlement zitten als teken dat de HZDS (Beweging voor een Democratisch Slowakije) van Meciar voorlopig politiek is uitgespeeld, maar niet van het toneel is verdwenen.

Intussen staat de nieuwe regering van Mikulas Dzurinda voor de bijna onmogelijke taak om Slowakije weer op orde te brengen. Economisch staat het land aan de afgrond en politiek is het volstrekt geisoleerd geraakt. De eerste reis van de nieuwe premier gaat volgende week meteen naar Brussel waar Slowakije hoopt de verloren tijd in te halen. Het nieuwe parlement had nog nauwelijks de tassen uitgepakt of er stond al een verklaring op papier richting Brussel. “Integratie in Europa en de NAVO is topprioriteit voor de nieuwe regering', schreven de kersverse parlementariers in een brief aan NAVO-chef Solana, nog voor de nieuwe regering feitelijk was aangetreden.

Slowakije heeft haast, grote haast. Op 10 november beginnen de concrete onderhandelingen met de kopgroep van toekomstige lidstaten van de EU. Dzurinda hoopt Brussel ervan te overtuigen dat Slowakije met deze nieuwe regering wel rijp is voor toetreding en dat de democratische beginselen en de rechten van oppositie en minderheden voortaan gegarandeerd zijn. Een positief signaal uit Brussel heeft niet alleen psychologische waarde, maar vooraal ook praktische.

Brigita Schmognerova, de nieuwe sociaal-democratische minister van Financien, zit met een lege schatkist. Het begrotingstekort is onder Meciar opgelopen tot elf procent. De overheid heeft geen geld om scholen en ziekenhuizen te verwarmen. Het land heeft dringend behoefte aan buitenlandse investeringen.

De nieuwe regering moet op tal van terreinen `branden blussen', zoals premier Dzurinda het zelf omschrijft. Aanvankelijke bestond er twijfel of de vier coalitiepartijen die Meciar gezamenlijk in de verkiezingen wisten te verslaan wel voldoende gemeen hadden om een hechte regering te vormen. De belangen van de centrum-rechtse Slowaakse Democratische Coalitie en de linkse sociaal-democratische SDL stonden haaks op elkaar. Meciar verslaan was het enige wat ze beiden wilden. Maar na ruim vier weken moeizaam onderhandelen lijkt er toch een evenwichtige regering uitgerold. Smognerova geniet groot respect en wordt door velen gezien als de enige econoom die Slowakije uit het slop zou kunnen helpen. Jan Carnogurski de nieuwe minister van Binnenlandse Zaken, geldt als een man van groot politiek gewicht. Hij is de leider van de christen-democratische KDH en loopt al jaren mee in de Slowaakse politiek. Analysten in Bratislava omschrijven hem als een van de weinige Slowaakse leiders van Europees formaat.

Hij zal een belangrijke rol moeten spelen in het ontwarren van de ondoorzichtige binnenlandse netwerken die Meciar heeft opgebouwd. Eduard Kukan (Buitenlandse Zaken) is net als Schmognerova en Carnogurski geen nieuweling in de Slowaakse politiek. Hij bekleedde zijn functie al in 1994, zij het kort.

En dan zijn er nog de twee kleinere coalitiepartijen. De SMK, de coalitie van de drie partijen van de Hongaarse minderheid, en de SOP, de Partij voor Burgerbegrip. De Hongaren krijgen o.a. Minderheden, Milieu en Openbare Werken - wat goed nieuws is voor de betrekkingen tussen Slowakije en het buurland Hongarije, want er zal nu eindelijk onderhandeld kunnen worden over een oplossing voor het conflict rond de Nagymaros-dam in de Donau, een project waar Hongarije en Slowakije al ruim tien jaar over overhoop liggen. De SOP speelt in de regering een kleine rol maar mag wel de nieuwe president leveren. Rudolf Schuster, de populaire burgemeester van Kosice is de enige kandidaat voor het sinds maart vacante presidentschap. De Slowaken hopen nog voor de kerst hun land weer op orde te hebben.