Plan hervorming Brits kiesstelsel

Een voorstel voor radicale hervorming van het Britse kiesstelsel heeft gisteren een voorzichtig welkom gekregen van premier Blair. Zijn partij is echter sterk verdeeld, omdat het plan de huidige Labour-meerderheid in het parlement zou uithollen en de partij zou dwingen `instabiele coalities' aan te gaan.

Een commissie onder leiding van Lord Jenkins heeft gisteren gezegd het huidige stelsel van kiesdistricten te willen uitbreiden met een systeem van evenredige vertegenwoordiging. Dat zou de samenstelling van het parlement een eerlijker afspiegeling maken van de stembusuitslag over het land als geheel. Het zou kleinere partijen, zoals de Liberal Democrats namens wie Jenkins zelf in het Hogerhuis zit, ook een groter aantal parlementariers bezorgen.

Hervorming van het kiesstelsel, na een referendum, was een van de belangrijkste beloftes uit de Labour-campagne van 1997. De commissie-Jenkins is een gezamenlijk initiatief van Blair en de fractieleider van de Liberal Democrats, Paddy Ashdown, die zijn politieke lot heeft verbonden aan het doorgaan van de hervormingen.

Blair noemde Jenkins' voorstellen “excellent'. Hij gaf echter ook aan geen haast te maken met een referendum. Invoering voor de volgende parlementsverkiezingen, begin volgende eeuw, is uitgesloten. Ruim voor de publicatie was al duidelijk dat binnen Labour de weerstand tegen hervorming groeit. Labour heeft bij de laatste verkiezingen geprofiteerd van het bestaande stelsel: met slechts 44 procent van de stemmen verwierf de partij in het Lagerhuis 384 van de 651 zetels, bijna tweederde.

Volgens het bestaande stelsel wint een kandidaat-parlementarier een zetel als hij de meeste stemmen in zijn kieskring in de wacht sleept, terwijl zijn tegenstanders niets krijgen, zelfs niet bij kleine verschillen. Jenkins wil nog maar viervijfde van het aantal zetels laten toekennen via dit zogeheten first past the post-systeem in kiesdistricten. Voor de resterende zetels kan elke Brit een extra stem uitbrengen op een partij.

Herberekening van de laatste verkiezingen volgens `Jenkins' zou Labour een verlies van 34 zetels opleveren. De Conservatieven zouden hun 165 zetels houden en de Liberal Democrats zouden er 38 winnen. Zo'n verschuiving kan Blair zich in de toekomst misschien niet permitteren maar evenmin wil hij zijn huidige bondgenootschap met Ashdown op het spel zetten.