SELECTIE: Musea

Arent de Gelder Kunsthistorici hebben altijd een sympathiserende toon aangeslagen als ze over Arent (ook wel: Aert) de Gelder schreven. Dat hij tot zijn laatste snik (hij overleed in 1727) wars van alle trends de beginselen van zijn leermeester Rembrandt trouw is gebleven, verleende hem een aureool van dappere loyaliteit.

Rembrandts laatste leerling' luidt dan ook de ondertitel van de tentoonstelling in Dordrecht. Het is bruin en grijs wat de klok slaat bij De Gelder. Zijn figuren dreigen soms zelfs kopje onder te gaan in een overdaad aan schemerige aardkleuren. Niettemin is het een genoegen om de ogen te laten wennen aan de permanente schemering in deze schilderijen en de eindeloze kleurnuances. De catalogus stelt brutaal dat De Gelder een aanmerkelijk interessanter 'colorist' is dan Rembrandt. Wie het kleurenspel en de mysterieuze, mistige atmosfeer in bijvoorbeeld 'Ecce Homo' (1671) ziet, is geneigd die uitspraak volledig te onderschrijven. Arent de Gelder, Rembrandts laatste leerling t/m 17 jan in het Dordrechts Museum, Museumstraat 40, Dordrecht. Di t/m zo 11-17u.

Castiglione

Hij geldt al een halve eeuw als een van de belangrijkste smaakmakers van het Italiaanse design. Zijn ontwerpen staan in de belangrijkste musea ter wereld. Ter ere van de tachtigste verjaardag van de Milanese ontwerper Achille Castiglioni is in Breda een grote overzichtstentoonstelling ingericht, die eerder in New York en Tokio te zien was. Ontwerp: Achille Castiglioni t/m 22 nov in De Beyerd, Boschstraat 22, Breda. Di t/m vr 10-17u, za, zo 13-17u.

Design

Kachels, koelkasten en stofzuigers werden aanvankelijk ontworpen door ingenieurs en technici die slechts een opdracht hadden: een apparaat maken dat goed functioneerde. Zo was de allereerste stofzuiger nog een eenvoudige rechthoekig apparaat maar vanaf de jaren dertig bepaalden steeds vaker ontwerpers, met een artistieke opleiding, hoe een apparaat er uitzag. In de Kunsthal in Rotterdam is nu een expositie van elektrische huishoudelijke apparaten 'Het elektrische huis'.

Een deel van de voorwerpen dat daar te bezichtigen zal zijn, lag kortgeleden nog op de rommelmarkt, want dat is vaak de enige plek waar oude apparaten te vinden zijn. Het elektrische huis (design) t/m 6 dec in de Kunsthal, Westzeedijk 341, Rotterdam. Di t/m za 10-17u, zo 11-17u.

Rembrandt

Een van de weinige anekdotes die over Rembrandt bestaan, verhaalt van zijn verblijf op het landgoed van zijn vriend en beschermheer Jan Six. Hij wedt dat hij er sneller een ets maakt dan een bediende naar de stad kan rennen om mosterd te halen voor de maaltijd. Het verhaal is verbonden met Rembrandts ets die bekend staat als Het bruggetje van Six. Of dit verhaal nu waar is of niet, het suggereert dat Rembrandt bekendstond als een snel en trefzeker werker, die onderweg zijn teken- en etsmateriaal meenam. Over de tekeningen die hij daar maakte is een wonderschone tentoonstelling te zien in het Amsterdamse Gemeentearchief. In het Rembrandthuis is een expositie gewijd aan het verschijnsel tekenen in de open lucht. Aan de hand van tekeningen van Rembrandt en tijdgenoten wordt aandacht besteed aan hun uitstapjes en hun werkwijze. Rembrandt aan de Amstel, wandelingen in en om Amsterdam tot 29 nov in het Gemeentearchief, Amsteldijk 67 Amsterdam. Ma-zo 11-17u. (vanaf dec te zien in het Institut Neerlandais te Parijs). Buiten tekenen in Rembrandts tijd tot 29 nov in het Rembrandthuis, Jodenbreestraat 4, Amsterdam. Ma-za 10-17, zo 13-17u.

Doodsportretten

Eeuwenlang hebben doodsportretten in de huiskamer gehangen; de vroege doodsportretten waren schilderijen van bescheiden omvang, kennelijk bedoeld voor huiselijk gebruik. Pas toen de dood in de achttiende eeuw steeds vaker aan menselijk falen werd geweten, verdwenen ze naar zolders, of werden weggegooid.

Teylers Museum heeft een tentoonstelling met doodsportretten ingericht: Naar het lijk, t/m 29 nov in Teylers Museum, Spaarne 16, Haarlem. Di t/m za 10-17u, zo 12-17u.

En verder

24 internationale kunstenaars, onder wie Anselm Kiefer Richard Long, Cy Twombly, Brice Marden, Panamarenko en Giuseppe Penone exposeren samen met de Nederlanders deelnemers Jan Dibbets, Ger van Elk Daan van Golden en Carel Visser tot 16 nov in Slot Loevestein en het Gorcums Museum, Grote Markt 17. Di t/m za 10-17u, zo 11-17u; Van beeld tot beeld t/m 1 nov in het Stedelijk Museum De Lakenhal, Oude Singel 28-32, Leiden. Di t/m vr 10-17u, za en zo 12-17u; Steun! Stem! Staak! politieke aanplakbiljetten tot 1 maart in het Vakbondsmuseum, Henri Polaklaan 9, Amsterdam. Di t/m vr 11-17u, zo 13-17u; Indie omlijst. Vier eeuwen schilderkunst in Nederlands-Indie t/m 3 jan in het Koninklijk Instituut voor de Tropen, Mauritskade, Amsterdam. Dag 10-17u. Za/zo en feestdagen 12-17u; De stad door de jaren, de geschiedenis van Amsterdam 1880-1998 t/m 1 nov in het Amsterdams Historisch Museum, Kalverstraat 92 vr 10-17u, za/zo 11-17u; Ben ik in beeld? Portretpenningen uit de Renaissance. Koninklijk Penningkabinet, Rapenburg 28, Leiden. T/m 23 mei di t/m vr 10-17u, za/zo 12-17u. Alphons Freijmuth overzichtstentoonstelling t/m 1 nov in het Cobra Museum voor Moderne Kunst, Sandbergplein 1-3, Amstelveen. Di t/m zo 11-17u; De oudheid verbeeld - Archeologische boekillustraties 1500-1900 t/m 30 nov in de Koninklijke Bibliotheek, Prins Willem-Alexanderhof 5. Den Haag.