'Poppenhuis' schrijnend en oprecht

Nora, de heldin uit Een Poppenhuis van Ibsen, rent en danst tussen de witte muren van haar huis als Twiggy, die zichzelf vanbinnen heeft opgegeten. Ze is hypernerveus, vanaf de eerste seconde van het spel tot aan de laatste vijf minuten. Pas dan voltrekt zich het wonder van beheersing en zelfinzicht: het is of ze daar al die tijd in ijltempo naartoe draafde.

In de regie van Ignace Cornelissen speelt het Vlaamse gezelschap Het Gevolg Ibsens uit 1879 daterende toneelstuk over Nora's ontembare drang naar vrijheid, zelfstandigheid, emancipatie. Die lieve Nora, mijn 'eekhoorntje', 'mijn leeuwerikje met je trillende vleugeltjes', zoals haar man Torvald Helmer haar noemt, ontketende aan het eind van de vorige eeuw zoveel herkenning bij vrouwen, dat een stroom echtscheidingen volgde. Ibsens collega August Strindberg werd boos; die wilde de vrouw juist thuis houden, zorgend voor de kinderen.

Nora en Torvald zijn jong in deze versie. Intussen is het gemeengoed geworden dat podiumleeftijd en werkelijke leeftijd niets met elkaar te maken hebben. Dat deze ijle Nora gespeeld door een bijna kaalgeschoren Anouk Davids, drie bloedjes van kinderen heeft, is niet geloofwaardig. Dat ze af en toe met ontbloot bovenlichaam over het toneel dartelt, strookt geenszins met het verstikkende milieu dat Ibsen met dit naturalistische drama wilde tekenen. Als ze zich al zoveel vrijheden verooroorlooft, waarom zou ze dan een twee uur durende strijd, gespeeld met een high-pitched voice, met haar echtgenoot moeten aangaan?

Het zijn enkele ongeloofwaardigheden in de regie, als we het stuk tenminste als historisch tijdsbeeld beschouwen. Haar vrijheidsroes heeft eerder iets delirisch. In het eerste bedrijf vormt een vierkant, met kerstlichtjes versierd decorstuk de lijst; in het tweede bedrijf hangt dat vierkant in de hoogte, daarna ligt het op de grond. Het beeld is duidelijk: Nora wil uit de gevangenis van haar huwelijk breken. Aan het eind neemt ze dit verregaande besluit, ze laat man en kinderen alleen achter, ze hoopte op het wonder 'dat ons samenleven een huwelijk zou kunnen worden'.

Het zijn de woorden uit een andere eeuw, nu geldt het verlangen eerder het omgekeerde.

Het decor is koel, helder, zonder de benauwende kleden en donkere gordijnen die Ibsen voorschreef. Het duurt lang voordat de emoties zichtbaar worden aanvankelijk is er vooral veel stuurloze ongedurigheid. De kracht van de regie, en van de spelers, is dat de essentie steeds meer wordt blootgelegd: Nora's huwelijksleven is ontaard in een dodelijk web van intriges, financiele schuld, onuitgesproken verliefdheid.

Anouk David en haar echtgenoot, Lukas Smolders, spelen herhaaldelijk over de grens. Wanneer zij bij hem weg dreigt te gaan, bevangt hem een intense woedeuitbarsting. Ook hij rent rond in een kooi: die van de vertwijfeling te moeten leven zonder haar. Zijn liefde was oprecht. Dat maakt Een Poppenhuis schrijnend en oprecht: de ene geliefde die de ander verlaat. De ijselijk witte decors sluiten zich om Torvald. Als toeschouwer voel je hoe Nora, buiten op straat, verlicht ademhaalt.