Geen zorgen: 'Peng Ming is in orde'

De tijdelijke aanhouding deze week van dissidenten en het verbod van de China Development Union maken duidelijk dat politieke vrijheden in China nauwelijks bestaan. Toch gaat het de goede kant op, menen analisten.

Vlak voor het sluiten van de liftdeuren op de twaalfde verdieping van het gebouw waar de China Development Union (CDU) gevestigd was, zei secretaris Peng Ming: “Je gelooft ons niet, he?'. Dat was precies twee weken voordat zijn organisatie begin deze week werd verboden. De opvattingen van Peng, die hij die avond opnieuw in de openbaarheid had gebracht, leken te uitgesproken om lang door het Chinese autoritaire regime te worden getolereerd. Was Peng een oprechte intellectueel en een durfal, of een lokaas van de autoriteiten?

Het probleem kenmerkt de cultuur rond het dissidenten-debat in China: soms lijkt het onmogelijk goed van kwaad te onderscheiden. Sinds de oprichting van de organisatie in juni, heeft Peng vele controversiele en soms eigenaardige denkbeelden geopperd. Zijn voorstel voor de vorming van een federatie tussen China en Taiwan was ongehoord in China. Ideeen over inperking van de macht van de communistische partij en invoering van een zekere vorm van democratie waren evenzo spraakmakend. Waarom kon Peng zoveel meer zeggen dan de vele individuen die hem zijn voorgegaan en die nu achter slot en grendel zitten of in ballingschap verblijven?

Peng zelf hield het twee weken geleden, in een vraaggesprek met deze krant, op de toenemende tolerantie van de Chinese overheid en het ontbreken van een politieke agenda van zijn organisatie. “Wij willen dienen als een intellectueel medium tussen regering en volk,'

Verdacht was evenwel de associatie van de CDU met het Chinese ministerie van Openbare Veiligheid. Eerder had Peng toegegeven dat de CDU werd gesponsord door het Chinese centrum voor de verspreiding van cultuur, dat rechtstreeks onder de verantwoordelijkheid valt van het ministerie.

Alle organisaties in China moeten door een officiele eenheid (danwei) worden gesteund alvorens zij geregistreerd kunnen worden. Maar het centrum brak volgens het Hongkongse 'Informatiecentrum voor de mensenrechten en de democratische beweging in China', begin vorige week alle banden met de CDU. De organisatie van Peng zou te uitgesproken zijn.

Afgelopen maandag werden Peng en aantal van zijn collega's aangehouden en drie uur lang ondervraagd. Het leek een deel van de twijfel rond Peng weg te nemen. Na zijn vrijlating zegt Peng zeker te weten dat de ambtenaren door wie hij werd ondervraagd, afkomstig waren van het ministerie van Openbare Veiligheid. De in Hongkong geregistreerde CDU werd illegaal verklaard en een namenlijst van meer dan 4.000 leden werd in beslag genomen. Peng zou zich in China dienen te registreren. De kans dat dat lukt acht hij klein.

Maar het optimisme van Peng is onbreekbaar. Dat hij en zijn collega's vooralsnog niet zijn opgepakt, is volgens hem een bewijs dat de overheid zich niet fundamenteel tegen de ideeen van zijn voormalige organisatie verzet. “Als individuen kunnen we onze opvattingen kenbaar blijven maken', zegt Peng door de telefoon. Over het lot van de 4.000 leden die nu bij de autoriteiten bekend staan, maakt hij zich geen grote zorgen. “Iedereen kent de risico's. Sommigen ondervinden hinder, maar ik geloof niet dat iemand in hechtenis is genomen.' Onverzichtigheid mag hem dan ook niet worden verweten, vindt Peng. “De lijst is in beslag genomen na een huiszoeking bij een Amerikaans lid dat in Peking woont. De autoriteiten bleken op de hoogte. Daar is niets aan te doen'

Afgelopen zomer evenwel, voorafgaand aan een van de wekelijkse bijeenkomsten van de CDU werd wel degelijk een dissident opgepakt die tot op heden niet is vrijgelaten.

Fang Jue, een voormalige partijbureaucraat uit de Chinese kustprovincie Fujian, had een verklaring gepubliceerd waarin hij opriep tot “een nieuwe transformatie' naar democratie in China.

Het opheffen van de CDU, daags na het bezoek aan China van de diplomaten en mensenrechtenspecialisten van de Europese Unie, is volgens Fred Hu hoofd van de afdeling voor China-onderzoek van de Hongkongse vestiging van de beleggingsmaatschappij Goldman Sachs, “een kortstondige stuiptrekking.' “China gaat fundamenteel in de richting van een vrijere samenleving. Maar de weg ernaar toe, is er een vol kuilen en gaten', aldus Hu. “Het huidige leiderschap heeft interesse voor meer politiek pluralisme, maar het dient een balans te vinden tussen een agenda voor duurzame economische groei en een vermindering van de centrale controle.' Perioden van autoritair beleid en de structurele aanpak van dissidenten worden afgewisseld door die van een kortstondige bloei van een ogenschijnlijke vrijheid.

De tijdelijke aanhouding deze week van Xu Wenli en tientallen andere dissidenten heeft volgens Hu eenzelfde verklaring. De dissidenten wilden protesteren tegen de behandeling van Xie Wanjun, die herhaalde pogingen deed tot registratie van de oppositionele Democratische Partij China.

Frank Lu, woorvoerder van het 'Informatiecentrum voor de rechten van de mens', deelt het optimisme van Hu. “De opheffing van Pengs organisatie is het gevolg van een tijdelijke opleving van de behoudende krachten binnen de communistische partij. Maar de partij weet dat politieke hervormingen onvermijdelijk zijn.' Volgens Hu, wiens organisatie in direct contact staat met de dissidentenbeweging in China, worden mensen als Peng door de autoriteiten gebruikt als proefballon.

“Dissidenten initieren een controversiele discussie, zoals voorafgaand aan het Chinees-Taiwanese topoverleg aangaande het federatiemodel, en belanghebbenden binnen de regering kijken hoe dergelijke ideeen vallen. Als de beoogde reactie is behaald en de doelstellingen zijn verwezenlijkt, worden de uitgesproken intellectuelen op non-actief gezet.' Peng Ming is dan ook niet verdacht gelooft Lu. “Hij heeft heeft in het verleden omgang gehad met bekende dissidenten, zoals de in de VS verblijvende Wang Juntao. Peng is in orde.'