Braziliaans saneringsplan met scepsis ontvangen

Kan het eergisteren gepresenteerde saneringsplan Brazilie behoeden voor een financiele crisis die de rest van de regio zou meeslepen?

Het plan van de Braziliaanse regering voor sanering van de overheidsfinancien is gisteren met scepsis ontvangen. Na de aankondiging door president Fernando Cardoso op de nationale televisie kwam het ministerie van Financien gisteren met nadere details. Het gaat voor 1999 om een totaal aan bezuinigingen en belastingmaatregelen van 28 miljard real (43 miljard gulden), dat de weg moet vrijmaken voor steun van het Internationaal Monetair Fonds .

De uitgaven van de federale overheid gaan volgend jaar met 8,7 miljard real omlaag. De sociale premies voor ambtenaren, waaronder pensioenpremies, stijgen van 11 naar 20 procent. Gepensioneerde ambtenaren moeten voor het eerst ook premie betalen. Deze verhogingen leveren 4,3 miljard real op. Verder wil de regering de belasting op financiele transacties verhogen van 0,2 tot 0,38 procent. Dit voornemen heeft ook bij de regeringsfractie in het parlement al het nodige verzet opgeroepen. In de twee jaar na 1999 moeten de plannen nog veel meer opleveren. In totaal denkt de regering in die periode aan maatregelen voor omgerekend 156 miljard gulden.

Het ministerie van Financien gaf gisteren een verklaring uit waarin het zei dat “de huidige situatie onmiskenbaar wijst op een faillissement'. Er moeten nu maatregelen genomen worden, anders gaat alle winst van de afgelopen vier jaar verloren, aldus het ministerie. De Braziliaanse overheid ziet de economie volgend jaar krimpen, zelfs als de maatregelen werken, met 1 procent. Het is de eerste maal dat de regering de mogelijkheid van een recessie toegeeft.

Een van de vragen is of de maatregelen de markten kunnen overtuigen dat het budgettekort (nu 7 procent van het bbp) zal dalen, waardoor ook de hoge rente kan zakken.

En ook of het pakket leidt tot een tekortdaling of tot zo'n grote recessie, dat belastinginkomsten wegzakken en het tekort weer stijgt. “Het pakket wijkt niet erg af van zo veel andere die in het verleden hebben gefaald', zei Denisard Alves, hoofd economische faculteit van de Universiteit van Sao Paulo. Volgens de topeconoom zal het parlementaire verzet zich vooral richten op de premieverhoging voor ambtenaren, die 2,6 miljard real moet opleveren. De beurs van Sao Paulo daalde gisteren met 0,6 procent tot 6826, na een daling van 1,9 procent eerder op de dag.

De meeste politieke analisten menen dat president Cardoso net na zijn herverkiezing over voldoende steun in het Congres beschikt. Toch werd gisteren forse kritiek geleverd door parlementariers ook vanuit regeringsfracties. “Het pakket leidt tot recessie en is onrechtvaardig', zei Jose Genonio van de oppositionele Arbeiderspartij tegen het persbureau Associated Press. Voorzitter Fernando Bezerra van de werkgeversorganisatie CNI zei dat de maatregelen noodzakelijk waren maar gaf toe dat zij “Brazilie in een recessie storten'. Het antwoord hierop moet volgens hem een verlaging zijn van de rentetarieven, die door de banken vorige maand tot bijna 50 procent werden verhoogd om de kapitaalvlucht tegen te gaan. De rentebetalingen door de overheid belopen meer dan 80 procent van het totale overheidstekort, dat nu op bijna 120 miljard gulden ligt. Volgens economen moet de rente snel omlaag om uitvoering van het saneringsplan mogelijk te maken.

Elders in Latijns Amerika is het Braziliaanse saneringsplan verwelkomd. Voor de landen in de regio is het van groot belang dat Brazilie overeind blijft en niet gedwongen wordt zijn aan de dollar gekoppelde real te devalueren.

De president van de Chileense centrale bank, Carlos Massad, toonde zich tegenover het persbureau Reuters “zeer optimistisch'. Minister van Economische Zaken Jorge Sarghini van de Argentijnse provincie Buenos Aires zei dat het belangrijk is “dat de internationale financiele markten het pakket gunstig ontvangen'. Dat is volgens hem belangrijker dan een eventuele daling van de export naar Brazilie als gevolg van een recessie in dat land.

De Amerikaanse minister van Financien, Robert Rubin, zei blij te zijn met het plan. Hij drong er wel bij Brazilie op aan de maatregelen op korte termijn uit te voeren. Voor de VS zijn de ontwikkelingen in Brazilie van groot belang, omdat een Latijns-Amerikaanse crisis de Amerikaanse economie ernstig kan schaden. De VS zullen naar verwachting met 10 miljard dollar meedoen aan het door het IMF gecoordineerde hulppakket van minimaal 30 miljard dollar.