'Alle reden om onrecht te herstellen'; CIDI-directeur Naftaniel: afhandeling joodse claims door verzekeraars wisselt

Directeur Ronny Naftaniel van het CIDI is wat betreft de afhandeling van joodse oorlogsclaims 'zeer tevreden' over de opstelling van het Verbond van Verzekeraars. Maar van de opstelling van individuele verzekeraars heeft hij een 'zeer wisselend' beeld. Een gesprek.

De commentaren die Ronny Naftaniel afgelopen week gaf op het Wye-akkoord horen bij zijn functie van directeur van het Centrum Documentatie en Informatie Israel (CIDI). De 'joodse polissen' doet Naftaniel nu al anderhalf jaar een beetje tussen de bedrijven door. Erfgenamen die soms in Frankrijk of Israel zijn terechtgekomen helpt hij met het indienen van claims bij Nederlandse verzekeraars.

Het gaat hierbij om levensverzekeringen van in de Tweede Wereldoorlog vermoorde joden, van wie de nabestaanden tot voor kort vaak niets wisten over een polis. Ook zijn sommige rechthebbenden na de Tweede Wereldoorlog met een kluitje in het riet gestuurd door de vaak zeer formalistische verzekeraars. Door de internationale discussie over de joodse tegoeden die begon met de Zwitserse banken, zijn nabestaanden gaan zoeken in vaak vergeten papieren.

Het resultaat is dat het Centraal Joods Overleg (CJO) nu driehonderd min of meer gedocumenteerde meldingen over polissen heeft ontvangen en de verzekeringsbranche twintig uitbetalingen heeft gedaan. Aegon heeft uitbetalingen gedaan, Delta Lloyd heeft alleen nog maar claims afgewezen, waaronder die van de familie Samuel, en ING voert moeizame onderhandelingen met de kunstschilder Chapon. Naftaniel, die zeer tevreden is over de 'positieve' opstelling van het Verbond van Verzekeraars, concludeert: “Het beeld van de manier waarop verzekeraars claims afhandelen is zeer wisselend'.

Hoe wisselend?

“Er zijn maatschappijen die eisers heel scherp ondervragen - en dat is ook heel goed, want ik ben een fervent tegenstander van uitbetalingen op basis van horen zeggen - maar die, zodra het erop lijkt dat een verhaal klopt, de claim met souplesse behandelen.

Aegon is daarvan een voorbeeld, Reaal en het Hooge Huys ook. Andere maatschappijen zijn stug en formalistisch en laten de juridische afdeling strikt juridische normen toepassen over verjaring en vragen stellen als: waarom komt men nu pas? Delta Lloyd betaalt niet uit aan Samuel, omdat de polis in theorie door een andere maatschappij kan zijn verkocht - ook al komt het polisnummer alleen bij Delta Lloyd voor en heeft een speurtocht van het Verbond elders niets opgeleverd. ING heeft in eerste instantie de goed gedocumenteerde claim van Chapon afgewezen en pas weer in behandeling genomen na onze bemoeienis.'

Waar schrijft u de formalistische houding aan toe?

“Men wil geen onderscheid maken tussen joden en niet-joden door joden een uitbetaling te doen die anderen niet zouden hebben gekregen. In feite is het dezelfde houding als die verzekeraars kort na de oorlog hadden met dat gepas en gemeet op de vierkante meter. Het is ook angst om een precedent te scheppen. Men vergeet alleen dat het om een heel specifieke groep gaat van mensen die vaak niet eens wisten dat hun ouders een verzekering hadden afgesloten. Er is mijns insziens dus alle reden om - zoals enkele maatschappijen ook doen - het onrecht dat na de oorlog is gedaan aan veel rechthebbenden te herstellen, een beetje ruimhartig te zijn en niet op een paar centen te kijken.'

Hebben de maatschappijen volgens u dan een soort 'ereschuld'?

“Die term legt een doem op de discussie, ik houd daar niet zo van. De mensen die nu werken bij verzekeraars zijn ook heel anderen dan na de oorlog en het valt me op dat juist jonge mensen schrikken van de manier waarop claims destijds zijn afgewikkeld. Het gaat mij gewoon om wat fatsoenlijk is.

Het hoort bij een behoorlijke bedrijfscultuur om die zaken netjes af te handelen. En waar gaat het helemaal om? Een paar ton? Een paar miljoen? En dat afgezet tegen de miljardenwinsten in de bedrijfstak.'

Hoeveel claims verwacht u nog?

“Er is nu sprake van een piek. Na 2000 zullen het er nog maar enkele per jaar zijn. Maar ook dan geldt voor mij dat alle claims persoonlijk en individueel moeten worden afgewerkt en er geen algemene afkoopregeling komt.'