Peking geeft de oppositie geen kans

Drie weken na China's ondertekening van de internationale VN-conventie inzake burgerlijke en politieke rechten heeft regering in Peking duidelijk gemaakt dat zij scherpe grenzen blijft stellen aan de politieke vrijheden in het land.

De afgelopen dagen zijn tientallen dissidenten voor korte tijd opgepakt, onder wie Xu Wenli, een van de bekendste activisten van het land. Xu Wenli, die twaalf jaar gevangen zat wegens zijn betrokkenheid, eind jaren zeventig, bij de Muur van de Democratie-beweging, is inmiddels na een verhoor van tien uur weer vrijgelaten.

De recente golf van arrestaties volgt op de pogingen van onder anderen de dissidenten Xie Wanjun en Liu Lianjun om een heuse oppositiepartij op te richten, de Chinese Democratische Partij. Aanvankelijk reageerden de Chinese autoriteiten begin vorige maand terughoudend toen Xie, die in de oostelijke provincie Shandong woont pogingen ondernam om de partij officieel geregistreerd te krijgen. Dat werd toen nog voorzichtig uitgelegd als een “mogelijk bemoedigend signaal'. Twee weken later werd Xie alsnog opgepakt en vijftien dagen vastgehouden.

De aanhouding in de afgelopen dagen van Xu Wenli en andere dissidenten is een hernieuwde waarschuwing van de autoriteiten dat zij niet toe zijn aan het tolereren van een vrije oppositie, ondanks de hervormingen in het land en het ondertekenen van de VN-conventie inzake politieke rechten. Xu Wenli en een groot aantal andere dissidenten waren van plan de komende dagen naar de provincie Shandong af te reizen om daar hun steun te betuigen aan Xie Wanjun, en om te protesteren tegen diens behandeling door de Chinese regering. Xie heeft te verstaan gekregen dat hij zijn huurwoning uit moet. Elektriciteit en telefoon zijn afgesloten en zijn vrouw is haar baan als docente kwijt geraakt.

Dat de regering in Peking duidelijke grenzen wil stellen, blijkt ook uit de inval die eerder deze week werd gedaan in het kantoor van de onlangs opgerichte China Development Union, een niet-politieke organisatie van gematigde intellectuelen in Peking die zich wil inzetten voor politieke en andere hervormingen in het land. Volgens een van de leiders, Peng Ming, hebben de autoriteiten gezegd dat de organisatie illegaal is en zijn computers en documenten in beslag genomen, waaronder de ledenlijst met 4.000 namen.

Twee weken geleden nog, aan de vooravond van gesprekken tussen China en Taiwan, zei Peng in deze krant voorstander te zijn van een federatie-model voor de beide China's “als twee onafhankelijke entiteiten'. Dat is volstrekt in tegenspraak met de officiele opvatting van Peking dat Taiwan een afvallige provincie is van China, die moet worden teruggebracht onder het beheer van het moederland.

Het optreden tegen dissidente groeperingen lijkt het gelijk te bevestigen van critici die eerder deze maand, bij de officiele ondertekening van de VN-conventie in New York, hun twijfels uitten over de werkelijke bedoeling van de regering in Peking. De ondertekening op zichzelf levert nog geen enkele garantie op dat China zijn beleid zal veranderen zo stelden zij. Aanwijzingen in die richting komen er pas als China aanstalten maakt de conventie in eigen land ook te ratificeren. In ieder geval levert de recente ontwikkeling gespreksstof op voor het bezoek dat de voorzitter van de Europese Commissie, Jacques Santer, morgen aan Peking brengt.