Ondernemers verliezen snel hun vertrouwen

In navolging van de consumenten neemt nu ook het vertrouwen van industriele ondernemers sterk af. Nederlandse producenten kampen met tegenvallende orders en verwachten het komende kwartaal geen groei. Dat blijkt uit vanochtend gepubliceerde cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Het producentenvertrouwen, de stemmingsindicator van het CBS, stond in september op 1,3. Dat is 75 procent lager dan de maand daarvoor, toen de barometer nog op 5,1 stond. Zo'n sterke daling is sinds 1992, toen Nederland een korte economische inzinking doormaakte, niet meer voorgekomen. Het afgelopen jaar stond het producentenvertrouwen gemiddeld op 5,5.

Voor VNO/NCW komt de daling niet onverwacht. “Onze eigen trendmeters zijn onlangs ook sterk gedaald', zegt R. Abma, secretaris economische zaken van de werkgeversvereniging. “Maar we moeten niet overdrijven. Het gaat nog steeds niet slecht in Nederland, het gaat hooguit minder goed.'

Ondernemers maken zich volgens het CBS grote zorgen over hun orderpositie. Abma beaamt dat. “De orders in september vielen tegen.' De industriele productie stagneert en de voorraden lopen op.

De bezettingsgraad van de productiemiddelen daalde licht. De producenten voorzien de komende maanden geen groei van de productie en verwachten een daling van de verkoopprijzen. “De concurrentie op de Europese markt is sterk gestegen. Door de crisis zijn Aziatische producten een stuk goedkoper geworden.'

De enige sector die onverminderd optimistisch gestemd blijft is de zakelijke dienstverlening. De omzet is in het derde kwartaal gestegen en het merendeel van de dienstverleners verwacht de komende maand verdere groei. De orders blijven binnenstromen. Volgens Abma komt dat doordat dienstverleners minder afhankelijk zijn van de export. “De meeste producenten zijn sterk exportgericht en hebben last van de verzwakking van de internationale conjunctuur.'

VNO/NCW voorziet voorlopig nog geen ingrijpende gevolgen voor de werkgelegenheid.

“Je ziet nu alleen nog het aantal flexibele banen teruglopen. Die reageren altijd als eerste op een economische terugslag.'

Het CBS berichtte gisteren dat het vertrouwen van de consument in de Nederlandse economie begin oktober een dieptepunt bereikte. De stemmingsindicator voor consumenten stond in mei, juni en juli nog onverminderd hoog (25 punten), daalde in september naar 16 punten en kelderde deze maand naar 4 punten. Deze daling is de sterkste die het CBS ooit heeft waargenomen.

Het CBS vermoedt dat de consument zijn stemming heeft laten beinvloeden door de voortdurende stroom berichten over economische crises in Azie en Rusland, de heftige bewegingen op de effectenbeurzen en winstwaarschuwingen van beursgenoteerde bedrijven.

In het verleden bleek de indicator van het economische klimaat volgens het CBS vaker heftig te reageren op financieel-economisch nieuws.