Kanselier Schroder wil lef tonen

De nieuwe Duitse bondskanselier Schroder putte gisteren zichtbaar kracht uit de brede steun die de Bondsdag hem gaf. Die heeft hij ook nodig om Duitsland “besluitvaardig en met lef te hervormen'.

Gerhard Schroder (SPD), de nieuwe bondskanselier van Duitsland, kan zich gelukkig prijzen. Zo'n royale meerderheid heeft een kanselier van het parlement na de oorlog nog nooit gekregen. Anders dan zijn voorganger heeft Schroder de mogelijkheid om met brede steun van Bondsdag en Bondsraad Duitsland te `veranderen en te vernieuwen'. Zal hij deze kans benutten om “niet alles anders, maar veel beter' te maken?

Het grote vertrouwen van de kiezers en de Bondsdag verzachten in ieder geval de bittere nasmaak van de valse start. Schroder kreeg niet alleen de 345 stemmen van SPD en Groenen maar ook 6 van de oppositie.

Zelf moest Schroder na afloop van de coalitiebesprekingen aangeslagen vaststellen, dat de opgetogen stemming over de verkiezingsuitslag was bedorven. Teleurstellingen over het gechicaneer met politieke posten van SPD-voorzitter Oskar Lafontaine, het opleven van oude rivaliteiten de pijnlijke aftocht van Schroders hervormer Jost Stollmann als minister van Economische Zaken en de heftige reacties van het bedrijfsleven op de belastingplannen werkten ontnuchterend. `Geen concept', oordeelde het Handelsblatt, `Kater bij het nieuwe midden', stelde Focus, `Kanselier zonder competenties', meende Die Zeit.

De moderniseringsretoriek van Schroder leek te smoren in de woorden van schaduwkanselier Lafontaine. Maar Schroder is een vechter en de nieuwe kanselier putte zichtbaar kracht uit de brede steun die de Bondsdag hem had gegeven. De wereldeconomische situatie plaatst de nieuwe regering voor grote opgaven en moeilijkheden zei Schroder. Maar door “besluitvaardig en met lef te hervormen' zijn de problemen volgens de kanselier te hanteren.

Even tevoren had president Roman Herzog Schroder de rug gesterkt.

Herzog wenste de kanselier “moed tot openheid en moed om de noodzakelijke veranderingen' aan te pakken. “Het land heeft dringend hervormingen nodig, ook als ze ongemakkelijk zijn.' De president maande zelfs tot spoed, want “de wereld wacht niet op ons'.

Schroder is vast van plan het grote vertrouwen van kiezers en parlement in zijn nieuwe functie te benutten, liet hij gisteren weten. Veelbetekenend onderstreepte de kanselier dat “leiding' de basis van succes zal zijn. Hij zal er niet voor terugschrikken indien nodig zijn bijzondere bevoegdheden als kanselier in te zetten (`Richtlinienkompetenz'), lichtte Schroder 's avonds in een televisie-interview toe.

Het klinkt hoopvol. Gerhard Schroder, de zevende naoorlogse bondskanselier, wil aanknopen bij de tradities van zijn sociaal-democratische voorgangers Willy Brandt en Helmut Schmidt. Hij is de eerste kanselier van de naoorlogse generatie die de overgang van de oude republiek in Bonn naar de `nieuwe' in Berlijn gestalte zal geven.

Van Brandt kan hij leren z'n emoties en charme te benutten. Van Schmidt hoe hij als een politiek manager het land met economisch inzicht moet besturen. En net als Schmidt zal ook Schroder ermee moeten leven, dat hij de macht moet delen omdat hij als kanselier geen partijvoorzitter is. Daar biedt misschien het commitment van Lafontaine op SPD-congres een lichtpuntje, die openlijk verklaarde de “competentie van de kanselier niet te willen aanvechten'. “Onze kans van slagen staat of valt met Gerhard Schroder'.

Nu komt het op besturen aan, want de opgaven waarvoor rood-groen staat zijn zwaar. Duitsland heeft weliswaar een nieuwe regering, maar zij wil met ouderwetse recepten aan de slag gaan.

Natuurlijk wijzen enkele voornemens in het regeerakkoord op vernieuwing. De invoering van een modern staatsburgerschap dat een dubbele nationaliteit toestaat opdat de zeven miljoen buitenlanders gemakkelijker integreren, is een belangrijke stap voorwaarts. Het voorgenomen huwelijk van Peter Kohl met een Turkse, dat zich nu na het aftreden van zijn vader kan voltrekken, wijst erop hoe krampachtig de vorige regering met dit thema omging. “Eindelijk wordt erkend dat we een multi-culturele samenleving zijn', zei Joschka Fischer de leider van de Groenen en minister van Buitenlandse Zaken.

Maar Schroder heeft niet voor niets gezegd, dat zijn kanselierschap vooral gemeten mag worden aan de bestrijding van de hoge werkloosheid. Juist het belangrijkste middel om dit te bereiken de belastinghervorming - schiet volgens vriend en vijand in het economische leven schromelijk tekort.

De magere fiscale voorstellen, die weinig meer zijn dan een platte herverdeling naar lagere inkomens gefinancierd door het bedrijfsleven hebben de lust op een `Alliantie voor Werk' bij de ondernemers danig doen slinken. Het ontbreken van concrete voorstellen om het sociale stelsel te hervormen wijst eerder op angst voor vernieuwing van achterhaalde structuren.

Op de nieuwe kanselier rust de taak het vertrouwen in de regeringsplannen te herstellen. `Es gibt nichts Gutes, ausser man tut es', is de lijfspreuk van Schroder, die bekend staat als doener. De `alliantie voor werk' en de `Aufbau Ost' heeft hij vandaag tot Chefsache uitgeroepen. Daarmee wil Schroder laten zien wat hij bedoelt met moderniseren.