Groot offensief om laatste rebellenbolwerk Syrië

Diplomatiek conflict

Aanvallen in ‘de-escalatiezone’ Idlib heeft duizenden Syriërs op de vlucht gedreven. Turkije eist dat Rusland en Iran Al-Assad intomen.

Syriërs die gevlucht zijn voor de gevechten in Idlib op de weg bij Saraqib. Foto Omar Haj Kadour / AFP

Turkije heeft de zaakgelastigden van Rusland en Iran op het matje geroepen uit protest tegen het offensief dat het Syrische leger is begonnen in de noordelijke provincie Idlib. De Turkse regering eist dat de gevechten direct gestaakt worden. Want die hebben geleid tot een stroom vluchtelingen richting Turkse grens en bedreigen de Turkse militaire operatie in Idlib.

Turkije stuurde in oktober vorig jaar militairen naar Idlib, het laatste grote bastion van de Syrische oppositie. De provincie was een van de vier ‘de-escalatiezones’ die waren vastgelegd in het akkoord dat Rusland, Iran en Turkije hadden gesloten in Astana. Het staken van de vijandigheden in deze zones moest de weg vrijmaken voor de levering van noodhulp aan de honderdduizenden ontheemden in Idlib, en tegelijk de basis leggen voor een alomvattend vredesakkoord.

Maar nu heeft het Syrische regime een grootschalige aanval gelanceerd in het zuidoosten van Idlib. Die is eigenlijk in november al begonnen, maar rond de Kerst hebben de regeringstroepen bij Idlib versterking gekregen van de Tijgers. Deze beruchte militie komt voort uit de inlichtingendienst van de luchtmacht en heeft elders in Syrië ook het vuile werk opgeknapt. De afgelopen dagen is de strijd opgelaaid, waarbij tientallen mensen zijn omgekomen. Zondag ontplofte een zware autobom in de provinciehoofdstad Idlib, waarbij 34 doden vielen en honderd gewonden.

Onderdeel van de escalatie was een serie aanvallen door gewapende drones op diverse Russische legerbases. Dat is nog niet eerder vertoond in de oorlog. De aanvallen lieten zien dat de Russische troepen in Syrië kwetsbaar zijn. Bij de eerste, op 1 januari, werden volgens de Russische krant Kommersant zeven gevechtsvliegtuigen vernietigd. Dit zou het grootste verlies voor de Russische luchtmacht in decennia zijn. Bij een vergelijkbare aanval op 8 januari werden alle drones onschadelijk gemaakt.

De verhoudingen rond het Syrische conflict verschuiven, schreef Toon Beemsterboer in 2016. Turkije keertde zich met Assad tegen Koerdische strijders. Lees daarover: : Welk spel speelt Turkije in Syrië?

Het is onduidelijk wie de aanvallen hebben uitgevoerd. Volgens Rusland werd de eerste aanval uitgevoerd vanuit „het zuidwestelijke deel van de de-escalatiezone Idlib, dat onder controle staat van de zogenoemde gematigde oppositie”. Moskou deed zijn beklag bij de Turkse legerleiding en de inlichtingendienst. Ankara moet zijn deel van de afspraken uit het Astana-akkoord naleven, aldus Moskou „zodat gewapende groepen onder haar controle zich aan het bestand houden.”

Franse steun voor Ankara

Turkije tracht via diplomatieke weg een eind te maken aan het offensief. Het hoopt dat Rusland en Iran druk uitoefenen op hun bondgenoot Al-Assad. Volgens Ankara valt het regime niet alleen jihadisten aan, maar ook gematigde rebellen, wat een vreedzame oplossing voor het conflict zou ondermijnen. Turkije krijgt bijval van Frankrijk, dat woensdag ook naleving eiste van het Astana-akkoord.

Bekijk onze video over de oorlog: Wie vechten er eigenlijk allemaal nog in Syrië?

Volgens de Turkse Halve Maan zijn zeker 131.286 mensen naar het noorden van Idlib gevlucht. Het Turkse leger heeft 9.169 mensen opgepakt die in de eerste tien dagen van januari de grens met Turkije trachtten over te steken. Turkije zit niet op nieuwe vluchtelingen te wachten: het vangt al ruim 3 miljoen Syrische vluchtelingen op. De Witte Helmen, een hulporganisatie van Syrische vrijwilligers die in Idlib eerste hulp verlenen, meldt dat de ontheemden aan de Turkse grens bivakkeren in tenten die hen niet kunnen beschermen tegen de kou en de regen.