Kohl neemt afscheid van zijn vissen

Na 5.870 dagen als bondskanselier heeft Helmut Kohl gisteren afscheid genomen. Met tranen in de ogen ontving hij van president Herzog het grootkruis voor bijzondere verdiensten. Verder was het een sobere laatste werkdag voor de kanselier van de Duitse eenheid.

Als jonge parlementarier rammelde Gerhard Schroder aan de hekken van de bondskanselarij in Bonn en riep: `Hier wil ik naar binnen'. Vanavond om 19.00 uur is het zover. In de foyer krijgt bondskanselier Schroder van zijn voorganger de `sleutel' van de residentie en neemt Helmut Kohl na 16 jaar afscheid van het kloppend hart van de macht en van zijn vissen. Want Kohl is een fervent aquariumliefhebber.

De 240 liter grote glazen vitrine op zijn werkkamer met talrijke tropische vissen uit de Amazone, is beroemd geworden. Hoe vaak stimuleerde het gekrioel in de grote vissenkom Helmut Kohl niet tot diep filosofische mijmeringen over het politieke leven.

“Er is niets heerlijker dan tijdens telefoongesprekken de vissen te bestuderen', liet de oud-kanselier zich recent ontvallen in een ontroerend interview met de Suddeutsche Zeitung. “In het aquarium gaat het net zo toe als in het partijbestuur', vond Kohl, die het liefst via de telefoon politiek bedreef.

Het afscheid valt de Duitse leider lichter nu hij een nieuwe liefhebber voor zijn aquarium heeft gevonden. Niet Gerhard Schroder, maar Hans-Jochen Brecht commissaris bij de Bundesgrenzschutz, die van meet af aan Kohls vissen heeft verzorgd.

Kohls laatste werkdag verliep gisteren sober. Dat heeft hij zo gewild, liet een medewerker weten (“geen feestelijkheden'). Wel zorgde president Roman Herzog rond het middaguur voor een hoogtepunt toen hij Kohl in de hal van Villa Hammerschmidt aan de Rijn, waar de president resideert, op bijzondere wijze eerde. Herzog overhandigde Kohl de op een na hoogste orde van de republiek, het Grootkruis `voor bijzondere verdiensten voor Duitsland en Europa' met laurierkrans.

Kohl ontving de prijs met tranen in de ogen; dat kwam door een “ellendige griep', zo zei hij, die de politicus tijdens de verkiezingscampagne steeds had onderdrukt. Alleen de eerste naoorlogse kanselier Konrad Adenauer heeft in 1956 deze orde gekregen, die uitsluitend voor staatshoofden is bestemd. Met 5.870 dagen heeft Kohl zijn politieke leermeester Adenauer als langst regerende kanselier ruimschoots ingehaald. Alleen Bismarck was langer aan de macht.

Kohl verhuist nu als `eenvoudige parlementarier' naar enkele smakeloze kamers in het parlementsgebouw. In de portrettengalerij van Duitse kanseliers zal de naam van Kohl verbonden blijven met de hereniging van Duitsland en de Europese integratie. De leiders van de Europese Unie riepen Kohl het weekeinde uit tot `ereburger van Europa' net als Jean Monnet de geestelijke vader van de EU.

Adenauer de `kanselier van de geallieerden' - drukte zijn stempel op de republiek door de `Westbindung' van het jonge Duitsland, de verankering van de BRD in West-Europa.

De tweede kanselier Ludwig Erhard blijft de onmiskenbare vader van het Duitse `economische wonder'. Kurt-Georg Kiesinger legde als kanselier van de eerste en enige `Grote Coalitie' van SPD en CDU de basis voor hervormingen.

De sociaal-democraat Willy Brandt verwierf faam met zijn `Ostpolitik'. De naam van Helmut Schmidt blijft verbonden met de strijd tegen het terrorisme en de bevrijding van het gegijzelde vliegtuig in Mogadishu.

Gerhard Schroder, die vanmiddag door de Bondsdag tot zevende bondskanselier is gekozen, ziet vooral in de economische expertise van Schmidt een voorbeeld. Zal het Schroder lukken als `grote vernieuwer' geschiedenis te schrijven?