Deskundigen van PvdA verdeeld; PvdA-commissie worstelt met dilemma's over de groei van Schiphol

Een breed samengestelde commissie van de PvdA heeft zich gebogen over de spanning tussen ecologie en economie als het gaat om de onstuimige groei van de luchtvaart. Deze PvdA-leden zijn er nog niet uit, verre van dat.

Wanneer een partij verdeeld is over een gevoelig thema, is een beproefd middel het uitroepen van een intern debat. Het schept de indruk van een hoog democratisch gehalte binnen de partij, je wint er tijd mee en, met een beetje geluk, komt er ook nog raad. Deze weg besloot de PvdA te bewandelen in de bij uitstek gevoelige kwestie-Schiphol, waarbij een precaire balans tussen economie en milieu moet worden gevonden.

In Amsterdam gaf de partij gisteren de opmaat voor het debat met de presentatie van een discussiestuk, dat was samengesteld door een speciale commissie onder voorzitterschap van de oud-commissaris van de koningin in Noord-Holland, R. de Wit. Aanstaande zaterdag volgt de tweede etappe met een grote discussiebijeenkomst over de toekomst van de Nederlandse luchtvaart in het Concertgebouw van Haarlem.

In dit discussiestuk slagen de auteurs er niet in de dilemma's waarvoor de partij zich ziet gesteld, te omzeilen. “Veel leden van de partij zien vooral de brede verbanden in de wereldeconomie en zetten zich in voor milieu en ontwikkelingssamenwerking', schrijven de samenstellers. “Dit brengt hen in voortdurend debat met andere kiezers van de PvdA die in de eerst plaats belang hechten aan werkgelegenheid en sociale zekerheid.'

De commissie bestond uit leden met zeer uiteenlopende standpunten: van Ch. Zijdeveld, voorzitter van Milieudefensie, tot J. van Ingen Schenau, voormalig hoofd communicatie op Schiphol. Opvallend afwezig was de vorige minister van milieu, nu PvdA-Kamerlid M. de Boer.

Het discussiestuk bevat voor elk wat wils. Zo wordt het economische belang van Schiphol breed uitgemeten. Liefst 2 tot 2,5 procent van het Nederlandse BNP zou afhangen van Schiphol.

Tegelijk wordt onderstreept dat de geluidsoverlast voor de omgeving almaar toeneemt en dat de pogingen om die te beheersen hebben gefaald.

Tot de duidelijkheid draagt evenmin bij dat de commissie aanbeveelt een aantal essentiele punten nog eens aan een nieuw onderzoek te onderwerpen, ook al heeft het kabinet een dergelijke exercitie nog maar net achter de rug. Zo willen De Wit en de zijnen dat nog eens wordt uitgezocht in hoeverre een nieuw vliegveld op een kunstmatig eiland in de Noordzee een reele optie is voor de langere termijn. Daarnaast wil de commissie dat opnieuw wordt bekeken of de luchthaven Flevoland niet een deel van de functies van Schiphol kan overnemen. Zonder dat de conclusies hiervan beschikbaar zijn, wordt het nog lastig discussieren in Haarlem.

Niettemin biedt de commissie op andere punten wel enig houvast. Als het aan haar ligt wordt de groei van de luchtvaart ook in de toekomst opgevangen op Schiphol zelf. Wel zou ze graag zien dat de start- en landingsbanen op de Amsterdamse luchthaven op een andere manier worden ingedeeld.

De Aalsmeerbaan zou moeten verdwijnen evenals de zogeheten Amsterdam-baan op Schiphol-Oost, terwijl het gebruik van de Buitenveldertbaan tot een minimum beperkt zou moeten blijven. Verder moet er zo snel mogelijk een vijfde baan worden aangelegd, waar de milieubeweging bijvoorbeeld fel tegen is gekant. Als - opnieuw een `als' - dat even snel kan als de al geplande zogenoemde 5p-baan, zou de commissie bovendien graag een gedraaide Zwanenburgbaan aangelegd zien evenals een nieuwe parallelle Kaagbaan.

Voor PvdA-fractieleider Melkert, die gisteren met een zeer summier toespraakje het discussiestuk in ontvangst nam, valt echter te vrezen dat het debat in Haarlem de partij niet veel verder zal brengen dan deze met veel voorbehouden omklede aanbevelingen.

Maar wat moet de PvdA doen, als zou blijken dat er maar weinig extra groei op Schiphol mogelijk is zonder extra overlast te veroorzaken voor de omgeving? Op die pijnlijke, maar nog steeds actuele vraag krijgt Melkert, die eerder al verklaarde “horendol' te worden van de kwestie-Schiphol, in het geheel geen antwoord van de commissie. Sterker nog: de commissie stelt deze vraag zelfs niet. Ze gaat er voetstoots van uit dat de geluidsoverlast onder controle blijft, zelfs als het aantal passagiers (31 miljoen in 1997) en het aantal vluchten in de volgende eeuw zouden verdubbelen.

De suggestie om de luchtvaart op Schiphol te blijven opvangen, werd onmiddellijk verwelkomd door coalitiepartner VVD. De VVD wil de luchtvaart ongehinderd laten doorgroeien. Als het even kan op Schiphol zelf, maar zo nodig met assistentie van Flevoland of met een nieuwe locatie in de Noordzee. “Ik zie de PvdA opschuiven in onze richting', aldus VVD-fractiedeskundige Te Veldhuis. “Dat is winst.'

R. in 't Veld, hoogleraar bestuurskunde en lid van de comissie-De Wit reageert echter verrast op de opmerkingen van Te Veldhuis. “Er is nog helemaal niets beslist', aldus In 't Veld. “Alle redelijke opties zijn nog opengelaten. Uiteindelijk is het overigens het kabinet, en niet de partij, die een beslissing moet nemen.'