Acht jaar onstuimige liefde onder de hamer in Parijs; Picasso's uit bezit Dora Maar op veiling dankzij speurwerk van genealogen

Vanavond wordt acht jaar onstuimige liefde in Parijs geveild. Dora Maar de ernstige schone die Pablo Picasso tussen 1936 en 1944 inspiratie en weerstand bood, had alles van hem bewaard toen zij vorige zomer als 90-jarige stierf: schilderijen, brieven, tekeningen, uitgeknipte vlinders en honderden andere intieme herinneringen. De geschatte opbrengst overtreft de 80 miljoen gulden.

Zij werd bekend als De vrouw die huilt, een smartelijk vrouwenportret dat Picasso in verschillende variaties schilderde. Een ervan was nog in haar bezit, naast onder meer De vrouw met de groene nagels, en het bijna tijdloos luchtige Dora Maar op het strand. “Ik heb haar altijd zo geschilderd, in verwrongen vormen', heeft Picasso eens gezegd, “niet uit sadisme of om mezelf plezier te doen, het was de realiteit van Dora Maar.'

Nadat zij als muze was opgevolgd door Francoise Gillot leidde Maar een teruggetrokken bestaan. De fotografe en schilderes overleed zomer '97 kinderloos, in het Parijse Hotel Dieu-ziekenhuis op het Ile de la Cite waar de vergetenen hun laatste ziekte beleven. Zij had zich al dertig jaar nauwelijks meer buiten haar appartement in de Marais vertoond.

Pablo Picasso werd midden jaren '30 door Paul Eluard voorgesteld aan de 29-jarige communiste die hem betrok bij het drama van de Spaanse Burgeroorlog. Picasso was nog verwikkeld in zijn leven met Marie-Therese Walter, die hem zijn dochter Maya zou geven. Op sommige schilderijen uit die tijd komen beide vrouwen voor. Dora Maar bezorgde hem in Parijs het atelier waar hij het anti-fascistische schilderij Guernica maakte. Maar fotografe uit de literaire kring van Georges Bataille en Man Ray, legde de wording van het reusachtige doek in alle stadia vast. De relatie was niet tegen de wederzijdse heftigheid bestand. In de loop van de oorlog raakten zij van elkaar vervreemd. Een nieuwe muze eiste de meester voor zich op; een fase van kinderen, levensvreugde en Zuid-Franse zon kenmerkte het eerste naoorlogse werk van Picasso.

Het Maison de la Chimie aan de Rue Saint-Dominique in Parijs zal vanavond barstensvol zitten voor het `kunstevenement van het najaar'.

In het amfitheater zullen 900 bieders en belangstellenden de veiling meemaken van `De Picasso's van Dora Maar'. Het zag er eerst naar uit dat alles naar de Franse staat zou gaan totdat fervente genealogen twee verre familieleden, een in de Charente en de ander een 93-jarige vrouw in Kroatie opdoken. Maars oorspronkelijke naam luidde Markovitch, haar vader was een Joegoslavische architect. Geen van beide erfgenamen had ooit van Maar gehoord. Volgens de in Frankrijk geldende regels mochten de genealogen (die tientallen procenten van de opbrengst zullen krijgen) bepalen waar de veiling zou plaatsvinden. Zij kozen een Parijse `commissaire-priseur', ondanks de aanlokkelijke voorstellen van Sotheby's en Christie's.

De Franse staat heft bij zulke verre verwanten een successierecht dat de zestig procent nadert. De nationale museumwereld heeft bovendien een aantal werken en zelfs memorabilia van nationaal belang verklaard. Dat betekent dat kopers voor die stukken geen exportvergunning kunnen krijgen, wat de opbrengst tot een tiende kan reduceren. Vrijdag pas is een akkoord bereikt dat in ruil voor een exportvergunning (onder andere voor De Vrouw die huilt) nog wat werken aan de staat toevallen, naast degene die in plaats van belasting worden overgedragen. Zo gaan een portret van Max Jacob en een Dora met Minotaurus in inkt en kleurpotlood naar de rijkscollecties.

De veiling omvat tien schilderijen van Picasso, waarvan zeven Dora Maar voorstellen. Daarnaast zijn er tientallen schetsen en tekeningen persoonlijk beschilderde en geemailleerde sieraden, figuurtjes van melkdoppen, inventieve knipsels van karton en papier . Het geheel is van een wrede schoonheid. `Liefste A-Dora, ben vanmiddag om 13 uur in Lipp' is al niet voor vreemden bedoeld.

Andere brieven of inscripties in boeken maken zonder meer deel uit van het liefdesleven van de ook in dat opzicht misschien meest productieve kunstenaar van deze eeuw. Voor Dora vertegenwoordigden ze de bloeiperiode van haar leven. Nu zij geen aan haar nagedachtenis gehechte erfgenamen nalaat, liggen vreugde en verdriet van een trotse vrouw op straat. Naast de kassa nog wel.