Nieuwe rol CIA in Midden-Oosten

Het akkoord dat Israel en de Palestijnen vrijdag in Washington hebben gesloten, geeft de Amerikaanse inlichtingendienst CIA een nieuwe en mogelijk gevaarlijke rol in het vredesproces.

Agenten van de CIA, die doorgaans in het geheim opereren, zullen openlijk als scheidsrechter optreden in conflicten over de aanpak van vermeende terroristen. Ook zullen ze toezien op de arrestaties die de Israelische en Palestijnse autoriteiten verrichten en helpen bij de oprichting van betrouwbare controleposten bij grensovergangen.

De nieuwe rol heeft bezorgde reacties opgeroepen. De Republikeinse senator Richard Shelby, voorzitter van de senaatscommissie voor inlichtingendiensten, heeft al hoorzittingen aangekondigd over de taken die de CIA in het vredesproces worden toebedeeld. Shelby maakt zich vooral zorgen dat de inlichtingendienst zich kwetsbaar maakt, door met zo'n gevoelige opdracht voor iedereen zichtbaar een sleutelrol te gaan spelen in een licht ontvlambare situatie.

Een oud-functionaris van het Pentagon zei zaterdag in The New York Times: “Het is een hele ernstige fout om de CIA hierin te verstrikken. Ze worden een soort scheidsrechter. Raad maar eens wie de schuld krijgt als er iets mis gaat. De scheidsrechter.'

Critici zeggen dat de organisatie gemakkelijk meegesleurd kan worden in conflicten tussen Israel en de Palestijnen, of tussen Palestijnse groepen onderling, wat vervolgens weer kan leiden tot vergeldingsacties van extremistische groepen tegen CIA-agenten of andere Amerikaanse doelwitten. Een ander probleem kan zijn dat de CIA als gevolg van de openlijke samenwerking met andere inlichtingendiensten aangesproken kan worden op de praktijken van die organsaties, die niet gewend zijn “to extract information without extracting nails', zoals een Amerikaanse krant dit weekeinde opmerkte.

Minister van Buitenlandse Zaken Madeleine Albright zei gisteren dat de CIA al sinds 1996 in de regio actief is bij de bestrijding van terrorisme. Daaraan is echter weinig ruchtbaarheid gegeven. De Republikeinse senator Orrin Hatch zei te geloven dat de CIA “een constructieve rol kan spelen door ervoor te zorgen dat de twee partijen met elkaar overweg kunnen en hun afspraken nakomen.'

Volgens de Israelische premier Netanyahu zal de CIA ervoor zorgen “dat terroristen niet in Palestijnse gevangenissen terecht komen om er meteen weer met de spreekwoordelijke draaideur uit vrij te komen.'

De directeur van de CIA, George Tenet, heeft vorige week bij de onderhandelingen op de Wye Plantage op de achtergrond een belangrijke rol gespeeld. In het Wye-memorandum, zoals het akkoord wordt genoemd wordt de CIA niet met name genoemd, maar wel is er in vastgelegd dat de Palestijnen de Verenigde Staten onmiddellijk opening van zaken zullen geven over hun plannen voor de bestrijding van terrorisme. Elke twee weken zal een Palestijns-Amerikaanse commissie bijeen komen om de vorderingen op dit gebied te bespreken. De CIA heeft al kantoren in de Gaza-strook en in Hebron, Ramallah, Jericho en Nablus.

Tenet zegt deze week in Time dat zijn organisatie “een enorme invloed op de toekomst kan hebben maar dan moeten we wel een alertere instelling worden'. De CIA heeft de afgelopen jaren na een reeks blunders veel kritiek in eigen land gekregen. De inlichtingendienst zag dit voorjaar de Indiase kernproeven niet aankomen en deze zomer ook de lancering van een Noord-Koreaanse raket niet. Een CIA-operatie om de Iraakse president Saddam Hussein te ondermijnen vanuit Iraaks Koerdistan, faalde jammerlijk en sindsdien heeft de CIA de Amerikaanse beleidsmakers geen alternatief plan kunnen bieden. En in brede kring wordt getwijfeld aan de geloofwaardigheid van de bewijzen van de CIA dat een pharmaceutische fabriek in Soedan gifgas produceerde, wat voor Washington een rechtvaardiging was om de fabriek te bombarderen.

Niettemin is Tenet er vorige week in geslaagd om het Congres en president Clinton ervan te overtuigen de begroting voor inlichtingendienst met zeven procent te verhogen tot 29 miljard dollar. Tenet is een campagne begonnen om de gedemotiveerde dienst nieuw leven in te blazen en een nieuwe generatie mensen aan te trekken.