In slaap vallen met `Het Oog'

Commerciele radiozenders zoeken naar een `formule'. Dat is fijn voor de luisteraars, die dan weten waar ze aan toe zijn. De publieke omroep, met al die zendgemachtigden, is volgens de commercielen vaak een onoverzichtelijk zooitje.

Maar soms heeft de publieke omroep, bewust of onbewust, in de loop der jaren zo een sterke formule ontwikkeld, dat er door de commercielen nauwelijks tegenop te concurreren valt. Met `t Oog op Morgen is daar een voorbeeld van.

Bijna de helft van de radioluisteraars - zo'n 300.000 - stemt tussen elf en twaalf uur `s avonds af op `Het Oog'. Toegegeven, een paar jaar geleden was het marktaandeel iets hoger. Maar de lichte daling staat in geen verhouding tot de keldering van het aantal luisteraars van andere publieke radioprogrammas.

De formule is in de 22 jaar dat het programma bestaat nauwelijks veranderd. Gutennacht Freunde van Reinhard May, `buiten is het twaalf graden, binnen zit ... (stem van Hans Hogendoorn)' en `Vandaag in het Nieuws' en `De Krant van Morgen'. Daarna mensen in de studio of aan de telefoon, even het nieuws en andere dingen doornemen. Tussendoor een licht muziekje.

Dat klinkt slaapverwekkend, en dat is het ook wel een beetje. Er treedt bij mij al een Pavlov-reactie op als ik het gitaartje van May hoor. En hoeveel mensen zouden vol optimisme hun radio instellen om nog twintig minuten te luisteren, en vervolgens binnen drie minuten in slaap vallen terwijl Jan Tromp de voorzitter van de Land- en tuinbouwbond interviewt?

Vandaar ook dat het programma sluipenderwijs is aangepast aan de tijd. In de eerste jaren duurden de soundbites in de rubriek `vandaag in het nieuws' zo'n anderhalf tot twee minuten. Nu duurt zo'n fragmentje meestal tien en in uitzonderlijke gevallen twintig seconden. Het tempo ligt hoger.

En de toon is iets stekeliger geworden. Vroeger was aardigheid troef. Een wetenschapper kwam in de studio vertellen over zijn promotie de volgende dag. De presentator stelde vriendelijke, open vragen. “Wat heeft u nou zoal geconcludeerd?' Maar zoals meer media moest ook Het Oog newsier worden. De gebeurtenissen van de dag zijn tegenwoordig belangrijker dan de geagendeerde onderwerpen van morgen.

Er zijn meer politici en de interviewtechniek is veranderd.

Soms leidt dat tot minder geslaagde gesprekken. Zoals laatst, toen vaste maandagpresentatrice Annette van Trigt sprak met Europarlementarier Hedy d'Ancona over een plan voor een Europees drugsbeleid. Openingsvraag: “Mevrouw d'Ancona, heeft u niet een enorm bord voor u hoofd?' Afgezien van het feit dat het onjuist was - d'Ancona heeft geen bord voor haar hoofd, maar had juist haar plannen sterk afgezwakt omdat andere landen protesteerden - klapte de Europarlementarier ook een beetje dicht.

Desondanks levert de licht kritische, soms ietwat ironische ondertoon (hangt van de presentator af, John Jansen van Galen is er erg goed in) vaak wel een leuk gesprek op. “Van mij mag het wel, enigszins kritisch', zegt eindredacteur en vaste donderdagpresentator Henk van Hoorn. “Als je risicoloos presenteert zeg je niets verkeerds, maar het valt ook niet op.'

Niet bekend