Spion hield akkoord op

Tijdens een plechtige bijeenkomst in het Witte Huis hebben de Israelische premier Benjamin Netanyahu en de Palestijnse leider Yasser Arafat gisteren het akkoord ondertekend dat ze na meer dan een week van intensieve onderhandelingen in de Verenigde Staten hebben bereikt.

Een meningsverschil tussen Netanyahu en president Clinton over de Israelische spion Jonathan Pollard, dat op het laatste moment roet in het eten dreigde te gooien, kon enkele uren voor de plechtigheid worden bezworen. Israel eiste de vrijlating van de spion, maar Clinton gaf niet toe.

Volgens het akkoord, dat een impasse van anderhalf jaar doorbreekt zal Israel dertien procent extra van de Westelijke Jordaanoever ontruimen en 750 Palestijnse gevangenen vrijlaten. De Palestijnen zullen de artikelen uit hun Handvest schrappen waarin wordt opgeroepen tot vernietiging van de staat Israel. Bovendien zullen ze zich onder toezicht van de Amerikaanse inlichtingendienst CIA inzetten voor de bestrijding van Palestijns terrorisme.

Het Wye-memorandum, genoemd naar het conferentie-oord Wye Plantation waar de Israelische en Palestijnse delegaties de afgelopen acht dagen onder Amerikaanse leiding onderhandelden, maakt de weg vrij voor besprekingen over een definitief vredesakkoord. Om de overeenkomst te bezegelen schudden Netanyahu en Arafat elkaar stevig de hand.

President Clinton was persoonlijk nauw bij de onderhandelingen betrokken. In totaal heeft hij meer dan zeventig uur aan de besprekingen deelgenomen. Ook de ernstig zieke koning Hussein van Jordanie, die in de Verenigde Staten is voor de medische behandeling van kanker, speelde een belangrijke rol bij de totstandkoming van het akkoord. Ook bij de ondertekening was de koning aanwezig.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Madeleine Albright, noemde de overeenkomst “niet een conclusie, maar een nieuw hoofdstuk in de zoektocht naar permanente vrede'. Ze zei te hopen dat het akkoord ook zal leiden “tot betere relaties tussen Israel en al zijn Arabische buren'. President Clinton noemde het een overeenkomst “om vertrouwen weer op te bouwen en hoop te vernieuwen'. Hij prees de moed van de Israelische en Palestijnse leiders.

Clinton zei dat de wereld Arafat en Netanyahu dankbaar mag zijn.

“Ze hebben hun nek uitgestoken. Ze zijn zich ervan bewust dat de vijanden van de vrede zullen proberen om hen hier een prijs voor te laten betalen.' Netanyahu zei: “Vandaag is een dag waarop Israel en de hele regio veiliger zijn.' Hij prees Clinton voor zijn inzet en noemde hem “een strijder voor vrede'. En Arafat verzekerde: “We zullen het vredesproces nooit verlaten. We zullen nooit terugkeren tot confrontatie en geweld.'

De ondertekening kwam aan het eind van een dag vol verwarrende berichten. Omstreeks zeven uur 's ochtends, lokale tijd, maakte het Witte Huis bekend dat de laatste marathonsessie van de onderhandelaars en president Clinton die de hele nacht had geduurd, een akkoord had opgeleverd. Maar enkele uren later stond alles op losse schroeven. Volgens Israelische delegatieleden had Netanyahu van Clinton de toezegging gekregen dat de VS Pollard zouden vrijlaten. De Amerikanen ontkenden dat Clinton die toezegging had gedaan.

De Amerikaanse media berichtten gisterochtend al dat vrijlating van Pollard onderdeel van het akkoord was. Maar uiteindelijk wilde het Witte Huis niet meer zeggen dan dat president Clinton op korte termijn zal overwegen of de spion voor vrijlating in aanmerking komt. Kennelijk hadden enkele uren van koortsachtig overleg Netanyahu op het nippertje toch overtuigd om de ondertekening niet te laten afketsen. De tijdsdruk was groot, omdat de ondertekening voor de Israelische delegatie afgerond moest zijn voor zonsondergang, het begin van de sabbat.

De afgelopen jaren heeft Clinton al herhaaldelijk geweigerd om Pollard op vrije voeten te stellen. Senator Richard Shelby voorzitter van de Senaatscommissie voor inlichtingendienst, schreef president Clinton gisteren in een brief:“De heer Pollard heeft zeer ernstige misdaden tegen de Verenigde Staten begaan.' Volgens Shelby mag “het vredesakkoord voor het Midden-Oosten op geen enkele manier verbonden worden aan een Amerikaanse spionagezaak'.

Dat is nu ook niet gebeurd, wat Netanyahu en Clinton informeel ook afgesproken mogen hebben.