Palestijnen reageren gelaten op akkoord met Israel

De Palestijnen hebben gisteren sceptisch op het akkoord van Wye Plantation gereageerd. “Over alle onderwerpen is al eens eerder overeenstemming bereikt', zegt parlementslid en voormalig minister Hanan Ashrawi in Ramallah. “Maar die akkoorden hebben de Israeliers nooit uitgevoerd.'

Eerst zien, dan geloven: veel Palestijnen zeggen het Ashrawi na. Ze zijn politiek murw, doordat het vredesproces traag en moeizaam verloopt en omdat hun leiders naar hun mening steeds meer concessies aan Israel doen waar het volk niets in ziet, laat staan greep op heeft. “De meeste dingen zijn ons al eens eerder beloofd', vindt ook Ali Jarbawi, hoogleraar Politieke Wetenschappen aan de universiteit van Bir Zeit: “Een vrije doorgang van Gaza naar de Westelijke Jordaanoever, de opening van het vliegveld in Gaza. Als het gebeurt, is het mooi, maar ik heb er een hard hoofd in. Als Arafat morgen een toespraak houdt met een woord erin dat de Israeliers niet bevalt, of als een Palestijn een Israelier doodt dan wordt de zaak weer voor onbepaalde tijd uitgesteld, zoals alle vorige keren.'

Net als de meeste Palestijnen, die gisteren bepaald niet aan de televisie gekluisterd zaten om het nieuws te volgen, is Jarbawi er niet gerust op dat dit vredesproces nog ergens toe leidt. “Het is meer crisis-management dan iets anders. Het vredesproces loopt hopeloos achter op schema. Neem de Israelische troepenterugtrekkingen. Of neem de verandering van de voor Israel bedreigende clausules in het PLO-Handvest; die hebben we in 1996 al geamendeerd! De voormalige Israelische premier Shimon Peres was er toen tevreden mee. Maar Netanyahu wil dat we het nog eens doen, in andere bewoordingen, om een crisis in zijn kabinet te voorkomen.'

Een aantal Israeliers mag geloven dat Netanyahu te veel concessies aan de Palestijnen heeft gedaan, veel Palestijnen zien het precies omgekeerd. Dat Arafat 30 van de 36 Palestijnen zal arresteren die op Israels zwarte lijst staan, de politiemacht met 40 procent zal verminderen en alle sociale activiteiten van de fundamentalistische beweging Hamas streng zal gaan controleren, is voor hen het bewijs dat Israel op alle punten zijn zin heeft gekregen.

“Het is een veiligheidsakkoord, geen politiek akkoord', vat Salah Abdel Shafi econoom en politiek analist in Gaza, de overeenkomst samen. “Hamas-leider Ahmed Yassin zei: `Wat ze in Wye doen? Onderhandelen over mijn hoofd!' en hij heeft gelijk.' Dat de Amerikaanse veiligheidsdienst CIA zal bepalen of Arafat de Israelische veiligheidseisen afdoende uitvoert, ervaren de Palestijnen als vernederend, betuttelend. Maar ook dat laten ze gelaten over zich heenkomen - Amerikaanse agenten zijn immers al langer actief bij de Palestijnse veiligheidsdiensten.

Net als veel Israeliers hebben de Palestijnen de neiging niet te kijken naar wat ze krijgen, maar naar wat ze weggeven. Dat Israel 750 van de 3.500 Palestijnse gevangenen zal vrijlaten en het leger zich uit 13,1 procent van de Westelijke Jordaanoever zal terugtrekken, maakt weinig indruk op hen. “Israel heeft al zoveel beloofd en niet waargemaakt', zegt Jarbawi. “Ik ben bang dat Israel wel weer een excuus vindt om ook dit niet door te laten gaan.' Anderen zeggen: wat hebben wij, Palestijnen, aan een troepenterugtrekking als Israel op het land dat we nog van ze moeten krijgen, gestaag doorgaat met uitbreiding van nederzettingen en aanleg van wegen? Dat het weer niet is gelukt om Netanyahu een verbod te laten ondertekenen op de uitbreiding van nederzettingen, is hun niet ontgaan.

Arafat zal echter bij thuiskomst in Gaza niet luidkeels worden gehoond, zoals Netanyahu door de kolonisten en andere tegenstanders in Israel. Negatief als ze zijn over `Wye', de Palestijnen zullen afwachten of Israel misschien toch een deel van de Westelijke Jordaanoever ontruimt en gevangenen vrijlaat, voor ze Arafat werkelijk op dit akkoord afrekenen.

Niemand verwacht bovendien dat Arafat de duizenden `overtollige' politieagenten zal ontslaan; hij zal ze bij een ministerie tewerkstellen, misschien zelfs met behoud van titel. Ook de controle op creches, sportscholen en moskeeen van Hamas zal niet schokkend zijn: het Palestijnse Gezag benoemt nu al Hamas-sjeiks in de moskeeen, en probeert al langer de geldstroom naar deze instellingen te stoppen. Op andere concessies die Arafat deed, hebben de Palestijnen simpelweg geen invloed. Op een conferentie in Ramallah stelden vertegenwoordigers van alle politieke partijen gisteren vast dat hun kritiek op Arafats vredesonderhandelingen met Israel en zijn autocratische beleid binnen de autonomie tot nog toe weinig heeft uitgehaald. Van activisten zijn Palestijnen vermoeide toeschouwers geworden.