`Olieprijs dwingt Opec tot actie'; Prijsval benauwt sector

Het gezaghebbende adviesbureau The Economist Intelligence Unit (IEU) voorspelt een nog sterkere daling van de olieprijs tot gemiddeld 9,98 dollar per vat van 159 liter in 1999.

Zo'n prijsniveau zou de winsten in de oliesector tot een historisch laag niveau doen kelderen. De afgelopen week hebben de grote Amerikaanse oliemaatschappijen allen forse winstdalingen over het derde kwartaal en de eerste negen maanden van dit jaar gemeld. Shell Oil, de Amerikaanse dochter van de Koninklijke/ Shell Groep, rapporteerde een winstval van 53 procent tot 671 miljoen dollar, exclusief bijzondere posten, over de eerste negen maanden. In het derde kwartaal lagen de prijzen voor ruwe olie volgens de directie “gemiddeld op het laagste niveau in twaalf jaar'.

In oliekringen is grote nervositeit over de prijsontwikkeling te beluisteren. Marktexpert Gijs van Dam van Smith Barney in Amsterdam verwacht nog geen verdere daling dan de 12.90 dollar per vat voor de Noordzee-olie die gisteren in Londen werd genoteerd, “maar de historie leert dat zo'n laag niveau bij deze marktomstandigheden vrij lang kan aanhouden'.

Bij de prijs van nog geen tien dollar per vat die de IEU voorspelt, zouden veel oliemaatschappijen op een groot deel van hun productie geld gaan verliezen. Vorig jaar bedroeg de gemiddelde afzetprijs van de Shell-groep 16,99 dollar en was de netto winst na belastingen per vat 3,52 dollar. Een woordvoerder van het concern wijst erop dat de productiekosten, die de afgelopen jaren fors omlaag zijn gegaan, ook dit jaar verder kunnen dalen en dat ook de belastingen bij een lagere prijs minder zijn. Niettemin nadert de huidige olieprijs de gemiddelde productieprijzen.

De EIU houdt bij haar analyse rekening met de grote olievoorraden in de industrielanden, de veel lagere vraag als gevolg van de financiele crisis in Azie, Rusland en Latijns-Amerika en de aanvoer die nog steeds iets boven de vraag ligt.

Marktexpert Gijs van Dam zegt: “Maar als de Opec-ministers volgende maand tot een verdere productievermindering besluiten en de winter valt vroeg in, mag je een prijsherstel verwachten.' De verwachting van de EIU is echter gebaseerd op “de aanname' dat elke prijsverhoging zal betekenen dat de Opec-producenten hun productieverlagingen van dit jaar weer zullen tenietdoen, om maar geen marktaandeel te verliezen. Het bureau concludeert dat de grote productielanden bij een prijs beneden de 10 dollar wel gedwongen zijn tot nieuwe beperkingen in hun export.