Jongste fans FC Utrecht slaan er meteen op los

De groeiende populariteit van FC Utrecht heeft ook negatieve effecten. Zelfs de harde supporterskern heeft geen grip op het jongerengeweld. Na de veldslag tegen FC Twente wacht morgen een beladen confrontatie met Feyenoord.

Bennie ten Boden (36) is gepokt en gemazeld op de Bunnik-zijde. Als jochie van acht ging hij aan de hand van zijn vader naar de oude Galgenwaard. Als voorzitter van de supportersvereniging mengde hij zich vorige maand tussen de nieuwe generatie FC Utrecht-fans, die zich met stenen wapenden tegen de aanhang van FC Twente. Een paar blauwe plekken herinneren aan zijn rol van vredesstichter. “Wij wilden als oude lullen het zaakje sussen, maar de stenen vlogen ons om de oren. Het was een groot bombardement. We hebben wijselijk het hazenpad gekozen', zegt Ten Boden.

Sikko Papa (43) heeft weliswaar Italiaanse voorouders hij mag zich een ervaren FC Utrecht-watcher noemen. Als groepsleider van de kinderbescherming zat hij in de jaren zeventig met gedupeerde jongeren in het stadion. Als supporterscoordinator bezoekt hij sinds 1988 alle uit- en thuiswedstrijden van de plaatselijke FC. Papa probeerde een charge van de Mobiele Eenheid te ontlopen, nadat hij zich op de bewuste zondagavond na de wedstrijd tegen FC Twente in het strijdgewoel had gemengd. Een gekneusde enkel is het resultaat van zijn vluchtpoging. “Ik wilde snel over een graswal springen, maar iemand van mijn kaliber - 140 kilo schoon aan de haak - kan dat beter niet doen', zegt Papa.

Albert-Jaap van Santbrink (39) is woonachtig in Rotterdam. Hij heeft van huis uit minder affiniteit met voetbal. Als directeur algemene zaken is hij mede verantwoordelijk voor het supportersbeleid van FC Utrecht. Sinds zijn aanstelling in 1997 is het betrekkelijk rustig in Nieuw-Galgenwaard. Net als voorzitter Hans Herremans (“Achthonderd idioten zijn verantwoordelijk') was Van Santbrink verrast en verbolgen over de agressie buiten het stadion.

Net als Herremans zat hij hoog en droog in de businessruimte, toen de rellen uitbraken. Hij liep geen letsel op. “Het ging mis door de hooggespannen verwachtingen. Veel jongens konden de nederlaag niet verkroppen. Gewoon een stuk frustratie', zegt Van Santbrink.

Na de veldslag op 27 september zijn de locale autoriteiten plotseling wakker geschud. Ze waren geschrokken van de cijfers: zes gewonde supporters van FC Twente, zeven gewonde politiemensen en een materiele schade van vierhonderdduizend gulden. De Utrechtse stratenmakers waren dagen in de weer om de klinkers weer op de juiste plaats te leggen. De Utrechtse burgemeester Opstelten verbood met onmiddellijke ingang alle avondwedstrijden. En de Utrechte politie heeft een recherche-bijstandsteam van veertig mensen samengesteld, om de raddraaiers in de kraag te vatten en de geweldsoorzaak vast te stellen.

De omvang van de ongeregeldheden en de jonge leeftijd van de meeste vandalen hebben vriend en vijand verbaasd. “We hebben helaas geen grip op die jonge knullen', zegt Ten Boden. Papa is verrast door het massale karakter van het supportersgeweld. “De tijd van discussieren is voorbij. Je hebt bij het minste of geringste een oplawaai te pakken.' Volgens Van Santbrink steken de ouderen de jongeren aan. “Wat doen de knapen van twaalf als de mannen van twintig beginnen te knokken? Dan doen ze mee want ze willen ook voor vol worden aangezien.'

De aanwas van jonge supporters is een logisch voortvloeisel van de groeiende populariteit van FC Utrecht. De volksclub trekt van oudsher veel toeschouwers uit de achterstandsbuurten. De laatste jaren krijgt FC Utrecht steeds meer een streekfunctie. Scholieren uit de wijde omgeving reizen om de veertien dagen per bus of per trein naar de Galgenwaard.

De Bunnik-zijde is te klein om de harde supporterskern te herbergen. Steeds vaker wordt het gemor van de oudere supporters overstemd door een kinderkoor uit Harmelen of Woudenberg. Deze onschuldige stemgeluiden gaan overigens wel gepaard met agressief gedrag.

“We hebben een hartstikke veilig stadion met grachten, stewards en videosystemen', zegt Van Santbrink. “Maar we hebben helaas minder zicht op de zaken die zich buiten het stadion afspelen. Tot waar reikt onze verantwoordelijkheid? Wij kunnen moeilijk voorkomen dat die gastjes rotzooi trappen op de Koningsweg. Daarom kunnen wij ook niet opdraaien voor alle kosten.'

Van Santbrink benadrukt dat het supportersgeweld een maatschappelijk probleem is. “Voetbal is slechts een uitlaatklep. Als je FC Utrecht opdoekt, zoeken veel jongeren hun heil bij de ijshockeyclub en ze kunnen ook altijd nog naar Hoog Catharijne. Als club moeten we niet alle maatschappelijke problemen willen oplossen. Onbegonnen werk. Ik pleit voor een gezamenlijke aanpak van de club, de gemeente, de politie en natuurlijk de supporters zelf. We moeten die jongens nog meer betrekken bij het wel en wee van FC Utrecht. Geef ze meer verantwoordelijkheid, geef hun bijvoorbeeld een eigen vak dat ze zelf moeten schoonhouden.'

Bennie ten Bode spreekt uit ervaring als hij de inrichting van het supportershome in herinnering roept. “Wij waren in 1981 een partij trots met dat stukkie eigen ruimte. Daarom gaan we de boel uitbreiden, want die jonge gasten moet je ook tevreden stellen. We gaan een zogenaamde junior members club oprichten. Wat willen ze, een houseparty? Kan geregeld worden. Vergeet niet, over twee jaar hebben we een nieuw stadion met bijna twee keer zoveel plaatsen.

Met alle voor- en nadelen vandien.'

Sikko Papa bevestigt dat “Bennie en zijn kornuiten' keurig omgaan met het supportershome. “Dat ding is nooit gesloopt, want ze gaan natuurlijk niet hun eigen nest bevuilen.' Papa toonde zich afgelopen voorjaar positief verrast, toen de supporters akkoord gingen met een tijdelijke ontruiming van het supportershome. “Bureau Tolsteeg wilde die ruimte gebruiken tijdens het WK hockey. Ik had verwacht dat ze de aanvraag van die `wouten' lachend zouden afwimpelen, want er bestaat een behoorlijk spanningsveld tussen de politie en de supporters. Niks hoor, alles ging in pais en vree.'

Papa vertelt over de onwaarschijnlijke hoeveelheden alcohol die tijdens het WK hockey werden genuttigd. “Dezelfde mensen die altijd schande spreken over het voetbalvandalisme, stappen daar met z'n allen dronken achter het stuur. Zo zie je maar weer, de mensen uit de goede milieus gaan ook regelmatig in de fout.'

Papa ziet weinig in een verplichte drooglegging bij voetbalwedstrijden. “Het is een tijdelijke en een negatieve oplossing van een structureel probleem. Ik zoek het liever in sociale preventie, zoals we nu bezig zijn met ons project-Held. De trainers en spelers van FC Utrecht bezoeken deze maand 150 de buurt. Mark Wotte (de Utrecht-trainer) had hiermee goede ervaringen opgedaan bij ADO Den Haag. Hoe meer betrokkenheid, hoe beter.'

Ten Boden noemt het alcoholverbod een “krankzinnige maatregel met verstrekkende gevolgen'. Hij refereert aan de leden van de businessclub die hun genodigden nu noodgedwongen moeten trakteren op een glaasje bronwater. Alcohol bevordert geen agressie, integendeel zelfs, luidt de mening van Ten Bode. “Iemand die veel drank heeft genuttigd, kan niet meer lopen en niet meer met stenen gooien.

Daarom ben ik ervan overtuigd dat die rellen tegen die Tukkers ook hadden plaatsgevonden als er geen druppel alcohol in het spel was geweest.'

Over de persoonsgebonden clubcard zijn de drie ondervraagden het niet helemaal eens. Directeur Van Santbrink diplomatiek: “Hoe goed een product ook is, als de markt het niet slikt is het een onhaalbare kaart.' Jeugdcoordinator Papa, genuanceerd: “Een systeem kan niet waterdicht zijn en alle beetjes helpen. Maar het is een publiek geheim dat honderden supporters met diverse pasjes op zak lopen.' Supporter Ten Bode, spottend: “Een onwaarschijnlijk onding. Echte supporters zijn veel inventiever dan een systeem. Toen wij vorige week naar Doetinchem gingen, namen we gewoon onze clubcard van De Graafschap mee. Very simple.'