Elke kandidaat in de VS is een toegewijde vader

Het Lewinsky-schandaal is een heikel onderwerp in de tussentijdse verkiezingen voor het Amerikaanse Congres. De meeste kandidaten zijn bang om hun vingers eraan te branden.

In verkiezingscampagnes overal in Amerika treden dit jaar uitzonderlijk veel vrouwen op in de reclamespotjes van hun man. Ze prijzen hem niet alleen aan als politicus met de juiste ideeen, maar vooral ook als een toegewijde echtgenoot en vader, als een eerlijk en oprecht mens.

Het is een indirecte manier van de kandidaten, zowel Republikeinen als Democraten, om in te spelen op het Lewinsky-schandaal. Het is een voorzichtige, zij het nauwelijks subtiele poging om afstand te nemen van president Clinton en zijn gedrag. Maar verder durven de meeste kandidaten niet te gaan.

Een kleine twee maanden geleden dachten de Republikeinen nog dat het schandaal hen een enorme overwinning zou bezorgen bij de verkiezingen op 3 november. Alle zetels in het Huis van Afgevaardigden staan bij die verkiezingen op het spel, een derde van de Senaat, een aantal gouverneurschappen en bovendien nog allerlei andere lokale posten. De Republikeinen maakten zich op om de Democraten in de campagne met het schandaal om de oren te slaan, de Democraten bereidden zich al voor op grote verliezen.

Maar de invloed van de affaire-Lewinsky op de publieke opinie lijkt ingewikkelder te liggen. De weerzin van Amerikanen over het gedrag van de president is groot zo blijkt uit opiniepeilingen. Maar de weerzin over de politici (en de media) die maar niet over de kwestie kunnen ophouden, ook. Vooral met de openbaarmaking van talloze intieme details over de verhouding tussen de president en de stagiaire, en de vertoning van de videoband van Clintons verhoor, lijken de Republikeinen zich in de vingers te hebben gesneden. Ze boden de Democraten daarmee de kans om hen te verwijten dat ze bezeten zijn door het schandaal.

In hun ijver om de president ten val te brengen, zouden ze het landsbelang uit het oog hebben verloren.

Beducht voor die kritiek schrikken de meeste Republikeinen er in hun campagnes voor terug om hun Democratische tegenstanders openlijk op de Lewinsky-zaak aan te spreken. Ze beperken zich liever tot versluierde toespelingen, door veel te spreken over deugdzaamheid en betrouwbaarheid en door hun echtgenotes te laten getuigen over hun rechtschapenheid.

De meeste Democraten deden aanvankelijk hun uiterste best om de kiezers te interesseren voor lokale kwesties, of voor hun standpunten over onderwijs, milieu of bescherming van de oudedagsvoorziening - alles, als het maar niets met het seksschandaal in Washington te maken had. Maar langzamerhand beginnen de partijgenoten van de president te geloven dat de affaire hen misschien nog wel kan helpen.

In de staat Washington zendt Jay Inslee, de Democratische uitdager van Congreslid Rick White spotjes uit waarin hij zegt dat “de stem van Rick White voor impeachment' Amerika “nog maandenlang door modder zal sleuren'. Hij voegt er zijn eigen standpunt aan toe:“De president moet berispt worden, maar niet afgezet.' Die aanpak lijkt te werken, want volgens peilingen loopt Inslee uit op zijn rivaal. Andere Democraten volgen zijn voorbeeld.

Meestal verliest bij tussentijdse verkiezingen de partij die het Witte Huis heeft en niemand zal verbaasd zijn als dat ook dit jaar gebeurt. Maar de Democraten hopen hun dat hun verlies beperkt kan worden tot hoogstens een tiental zetels in het Huis van Afgevaardigden, en twee of drie zetels in de Senaat. President Clinton zal een meevallend resultaat voor zijn partij zeker uitleggen als een stem van het volk tegen impeachment.

Bovendien is de kans op impeachment kleiner naarmate er meer Democraten in het Huis van Afgevaardigden zijn, en is vervolgens de kans op afzetting kleiner naarmate er meer Democraten in de Senaat zitten.

Door het schandaal wordt Clinton niet meer veel gevraagd om kandidaten in hun kiesdisctricten met een persoonlijk bezoek te komen helpen. Maar hij doet desondanks zijn uiterste best om Democraten toch te steunen, door op diners en recepties zoveel mogelijk geld voor hen in te zamelen. Bovendien doorkruisen zijn vrouw Hillary en vice-president Al Gore het land om partijgenoten te helpen, de een met haar populariteit, de ander met het gezag van zijn functie. Als plaatsvervangers van de president sporen ze de Democratische kiezers aan om toch vooral te gaan stemmen. Want het grootste gevaar voor de Democraten is niet dat hun kiezers overlopen naar de tegenpartij, maar dat ze helemaal niet komen opdagen. Bij tussentijdse verkiezingen is de opkomst traditioneel laag, zo'n 30 procent.

Sinds het Huis van Afgevaardigden twee weken geleden stemde voor instelling van een impeachment-onderzoek, en het Congres het een week later met de president eens werd over een begroting, is de aandacht van de media voor het Lewinsky-schandaal duidelijk verslapt.

In Californie lijkt de Democratische senator Barbara Boxer daarvan te profiteren. Boxer, wier dochter getrouwd is met een broer van Hillary Clinton, is gewikkeld in een nek-aan-nek-race tegen de Republikein Matt Fong. Aanvankelijk verweet Fong Boxer dat ze de president niet snel genoeg veroordeeld had, maar de laatste tijd brengt hij het schandaal minder naar voren.

Spannend is het ook in New York, waar de Republikeinse senator Alfonse D'Amato zijn zetel verdedigt tegen Charles Schumer, lid van het Huis van Afgevaardigden.

D'Amato gaf drie jaar geleden nog agressief leiding aan hoorzittingen over de Whitewater-affaire, maar naarmate de verkiezingen dichterbij komen, stelt hij zich steeds gematigder op. Ook de twee zonen van oud-president Bush geloven dat de toekomst aan gematigde Republikeinen is: gouverneur George W. Bush van Texas stevent af op herverkiezing, zijn jongere broer Jeb op het gouverneurschap van Florida.