Een Israelische agent; Jonathan Jay Pollard

Toen de Israelische onderminister Danny Naveh afgelopen mei een diplomatieke missie in Washington onderbrak voor een bezoek aan de federale gevangenis in Butner, in North Carolina, nam hij niet alleen cadeautjes en een brief van premier Netanyahu mee, maar ook Israelische journalisten en cameralieden.

Hij kwam voor gevangene 09185-016: Jonathan Jay Pollard een gezette man met een lange baard en een keppeltje op zijn hoofd.

Voor de camera's omhelsde Naveh de gevangene. Hij bracht hem het formele bericht over dat Israel nu toegaf wat het jarenlang had ontkend: dat Pollard een Israelische agent was geweest, die in de VS had gespioneerd onder toezicht van hoge Israelische functionarissen. In een handgeschreven briefje stak Netanyahu de spion een hart onder de riem:“Verzamel moed', schreef hij. “U staat niet alleen. De staat Israel zal vasthoudend en onvermoeibaar blijven ijveren om u thuis te brengen.'

Pollard zei dat het nooit zijn bedoeling was geweest om de VS, zijn vaderland, schade te berokkenen. “Ik probeerde twee landen tegelijkertijd te dienen. Dat werkt niet. Wat voor goeds ik ook voor Israel gedaan mag hebben, ik geloof niet dat het rechtvaardigde wat ik gedaan heb.'

De zaak-Pollard, die gisteren bijna de ondertekening van het vredesakkoord tussen Israel en de Palestijnen verhinderde, werpt al 13 jaar een donkere schaduw over de nauwe en vriendschappelijke betrekkingen tussen de VS en Israel. Pollard is een joodse Amerikaan, die voor de inlichtingendienst van de Amerikaanse marine werkte toen hij in 1985 betrapt werd op spionage. Vele honderden uiterst geheime documenten had hij heimelijk aan Israel doorgespeeld. Bovendien had hij aan de Israeliers onthuld hoe Amerikaanse inlichtingendiensten werken en in veel gevallen ook wie hun bronnen waren. De schade was enorm, en ook al spioneerde hij voor een bondgenoot, voor velen in Amerika was hij een verrader.

Toen Pollard arrestatie vreesde, probeerde hij nog met zijn toenmalige vrouw en hun poes de ambassade van Israel in Washington binnen te vluchten, maar die zette hen op straat waarna ze werden ingerekend door de FBI.

Tijdens zijn proces bekende hij schuld, in ruil voor strafvermindering. Maar de rechter veroordeelde hem niettemin tot levenslang. Israel hield jarenlang vol dat Pollard een “wilde spion' was, die niets met officiele inlichtingendiensten te maken had.

In de joodse gemeenschap in de VS leidde de zaak tot verdeeldheid. Maar in Israel kwam geleidelijk een campagne voor zijn vrijlating op gang, vooral onder rechtse nationalisten. Dit jaar besloot de Knesset hem tot Israelisch staatsburger te maken om zijn vrijlating te vergemakkelijken. In de loop der jaren heeft Pollard veel tegenstrijdige verklaringen uitgegeven over zijn gedrag, en veel van zijn medestanders en familieleden van zich vervreemd door zijn achterdocht.