Crisis in de staalindustrie

Na een aantal zeer goede en winstgevende jaren luidt de Europese staalindustrie plotseling de noodklok. Sinds het begin van de zomer wordt de Europese Unie (net als de Verenigde Staten en Canada) overspoeld door een golf van spotgoedkope staalproducten uit Rusland, Oekraine Zuid-Oost-Azie en Latijns-Amerika.

De staalproducenten in de Europese Unie schatten de situatie zo ernstig in dat zij via hun Brusselse lobbyorganisatie Eurofer bij de Europese Commissie op korte termijn zullen pleiten voor anti-dumping heffingen.

In Amerika en Canada zijn soortgelijke maatregelen in voorbereiding. Waarschijnlijk zal Eurofer de eerste officiele aanvraag nog deze maand indienen, bevestigt desgevraagd secretaris Christian Marie van Eurofer. Volgens hem zal het echter op z'n vroegst begin volgend jaar worden eer de eerste importbeperkende maatregelen van kracht kunnen zijn.

Het tempo waarin de staalmarkt is verslechterd heeft de Europese en trouwens ook de Amerikaanse en Canadese producenten volledig overvallen. Veel staalfabrikanten gingen er tot voor kort nog van uit dat ze dit jaar weer uitbundige winsten zouden maken.

Ook Hoogovens rekende begin augustus nog op een forse winsgroei voor '98, maar moest die prognose enkele weken geleden afzwakken. In IJmuiden rekent men nu op ongeveer eenzelfde resultaat als vorig jaar, wat overigens een recordjaar voor Hoogovens was. Her en der in Europa hebben staalfabrikanten de afgelopen maanden hun productie al moeten verlagen door de aanzwellende stroom goedkoop importstaal, door afnemende vraag, toenemende voorraden en scherp gedaalde prijzen.

“Dit is een zeer ernstige en abnormale situatie' waarschuwt Eurofer-secretaris Marie. “Het risico is hoog. Als er niets gebeurt weet ik niet waar dit eindigt. Of het uitdraait op een staalcrisis zoals eind jaren tachtig, begin jaren negentig? Ja en nee. In de afgelopen tijd is de Europese Unie voor het eerst sinds tijden netto importeur van staal geworden en de vooruitzichten voor de economische groei en de afzet in '99 zijn niet zo best. Aan de andere kant is de Europese staalindustrie nu veel beter in staat een storm te weerstaan dan een aantal jaren geleden.'

De oorzaken van de plotselinge malaise in de staalsector liggen overduidelijk in de economische crisis in Zuid-Oost-Azie, de voormalige Sovjet-republieken en Latijns Amerika.

Tijdens de enorme economische groei in Zuid-Oost-Azie absorbeerde dat gebied veel staal uit Rusland, China en andere landen. Nu de vraag in Azie drastisch is gedaald kan de eigen industrie gemakkelijk in de eigen behoeften voorzien. Lagere wisselkoersen stellen die industrie bovendien in staat de overproductie goedkoop te exporteren onder andere naar Europa en Amerika. Volgens een schatting van Eurofer zijn de staalimporten in de EU uit Azie in de eerste zes maanden van dit jaar gestegen van 40.000 naar zo'n 240.000 ton per maand. De totale EU-staalinvoer liep in het eerste halfjaar op van 1,43 naar 1,75 miljoen ton.

Ook het staal van andere voormalige leveranciers aan Azie zoekt zich een weg naar de nog steeds groei vertonende Westerse economien. Landen als Rusland en de Oekraine zijn door de chaotische economische situatie de controle op hun staalproductie en -prijzen helemaal kwijtgeraakt. Staal vormt binnen die landen in steeds grotere mate onderdeel van bartertransacties, het wordt geruild tegen andere goederen. Veel staal komt zo in handen van partijen die eigenlijk niet weten wat zij ermee aan moeten. Via allerlei handelskanalen vinden die producten tegen afbraakprijzen hun weg naar onder andere Europa. Eurofer-secretaris Marie spreekt dan ook van `unfaire' prijzen die niets meer te maken hebben met prijzen van bedrijven die hun eigen kosten moeten zien terug te verdienen.

Amerikaanse staalproducenten zijn al enige tijd bezig met een keiharde lobby om het dumpen tegen te gaan. Via tv-spotjes en paginagrote krantenadvertenties roepen ze op om deze basisindustrie niet ten onder te laten gaan. De Amerikaanse regering heeft zich, bij monde van handelsvertegenwoordigster Barshefsky, bereid getoond de staalsector tegenmoet te komen.

Dit heeft intussen al tot de nodige onrust bij de EU in Brussel geleid. Daar is men bang dat de VS tot draconische maatregelen kan besluiten. EU-commissaris voor Buitenlandse Handel sir Leon Brittan heeft al contact gezocht met Washington om een onderlinge handelsoorlog op staalgebied te voorkomen. Eurofer-secretaris Christian Marie: “ Als de Amerikanen hun markt ook voor Europees staal op slot doen, dan worden de risico's dubbel zo groot want de EU levert de VS circa 6 miljoen ton staal per jaar. Dan zouden we de EU-markt ook moeten sluiten, met alle gevolgen vandien.'