Vrede

Toen Netanyahu tweeenhalf jaar gelden werd gekozen, was ik niet zo pessimistisch. “Het zijn de duiven die de vrede voorbereiden, maar het zijn de haviken die de vrede sluiten', schreef ik op deze plek.

Het was toch ook Nixon geweest die de oorlog in Vietnam tot een einde had gebracht.

Stel nu eens dat Peres de verkiezingen had gewonnen, zo redeneerde ik. Dat was pas een ramp geweest. Dan had hij vrede moeten sluiten met een enorme minderheid die tegen de vrede is. Maar met Netanyahu als premier zou er vrede gesloten kunnen worden met een enorme minderheid die juist voor de vrede is. Netanyahu hoeft zijn tegenstanders niet te overtuigen, hij moet alleen zijn eigen mensen zien mee te krijgen. Zo bezien heeft hij het veel gemakkelijker dan een premier van de Arbeiderspartij.

Van die voorspelling is niets uitgekomen. Als er in Wye Plantation nog een of ander compromis uit de bus komt, dan zal dat meer zijn om de Amerikaanse president een plezier te doen dan uit overtuiging. Hoe groot de motivatie is om eventuele overeenkomsten ook daadwerkelijk uit te voeren, blijkt uit de berichten dat een heel leger van CIA-agenten zal worden ingezet om de naleving te controleren.

Waarom heeft het mechanisme van de vredebrengende havik niet gewerkt? Ten eerste omdat de wil om tot vrede te komen veel minder groot is dan ik had gedacht. Op de een of andere manier ben je altijd geneigd te denken dat mensen uiteindelijk bij zinnen komen en naar vrede streven. Maar Israel wil geen vrede. Israel wil oorlog. De drang om anderen te laten boeten voor wat joden in de Tweede Wereldoorlog is aangedaan, lijkt alleen maar te groeien. De komst van duizenden joden uit de Oost-Europese landen heeft in dit opzicht ook niet geholpen.

Straatinterviews tonen niet meer dan kortebaanemoties, maar de laatste tijd heb ik wel heel veel joden gezien die verklaren dat Israel al 3.000 jaar hun land is geweest, het land van Abraham en Isaac. Dat wordt dan vaak gezegd door mensen die beter Russisch spreken dan Hebreeuws.

Dat er in die 3.000 jaar wel het een en ander met het stukje land is gebeurd, is nog tot daar aan toe, maar zouden de mensen die hun claims zo ver terug laten gaan ook beseffen dat Amerika volgens het zelfde principe moet worden teruggegeven aan de indianen, en Nederland aan de nazaten van de Batavieren?

De geschiedenis van het moderne Israel lijkt nu het derde stadium in te gaan. In den beginne was iedereen er voor, op een paar Arabieren na. Het idealisme van de kibboets was hartverwarmend, en de eerste kolonisten kwamen terug met enthousiaste verhalen. Daarna hoorde je steeds minder over de kibboets. Soms kwam je hier op straat nog wel eens een meisje tegen dat in zo'n kibboets had gewerkt, maar meestal waren zij na een jaar teleurgesteld teruggekeerd omdat de projectleider zijn handen niet had kunnen thuishouden.

Intussen groeide het besef dat de Palestijnen ook nu rechten hebben, en dat hun behandeling als tweederangsburgers in strijd is met de hooggestemde idealen waarop een democratie is gegrondvest. Steeds vaker werd de legitimatie van Israel aldus verwoord: oke, niet alles wat in Israel gebeurt is oke, maar Israel bestaat nou eenmaal, en daarom moet het ook blijven bestaan. Nu doemt langzaam het stadium op waarin de vraag weer gesteld gaat worden: waarom bestaat de staat Israel eigenlijk? Van het oorspronkelijk idealisme is nauwelijks nog iets over. Als je op de televisiebeelden afgaat, lijkt het grootste deel van de kolonisten in de bezette gebieden op histerici met wie geen redelijk gesprek mogelijk is. Vroeger gingen joden nog naar Israel om een nieuw bestaan op te bouwen, maar het is allang geen pretje meer om daar te wonen.

De cynicus zal zeggen dat hier nog hoop ligt.

Maak Israel zo onaantrekkelijk mogelijk, en veel joden zullen van emigratie afzien. Het beste zou zijn de staat Israel helemaal op te heffen en opnieuw te beginnen met de verdeling van land. Dat kan natuurlijk niet en daarom zal de kwestie in ieder geval tijdens mijn leven niet worden opgelost. Het blijft volkomen hopeloos.