Pinochet wellicht vrij om ziekte

Augusto Pinochet, de gearresteerde Chileense ex-dictator, komt mogelijk vrij wegens zijn zwakke gezondheid. De Britse minister van Binnenlandse Zaken, Jack Straw, suggereerde gisteren hem in weerwil van een Spaans uitleveringsverzoek te kunnen laten gaan “om redenen van mededogen'.

Straw moet als laatste formeel beslissen over Pinochets eventuele uitlevering aan Spanje. Zijn uitlating kwam kort na een oproep door de aartsbisschop van Canterbury, George Carey, om Pinochet op die grond vrij te laten en wordt algemeen uitgelegd als een signaal dat de Britse regering naar een uitweg zoekt voor de groeiende diplomatieke en politieke crisis rondom Pinochet, wiens bewind tussen 1973 en 1990 meer dan 3.000 politieke tegenstanders vermoordde. Spaanse rechters willen hem daarvoor vervolgen.

De Britse regering stelt zich officieel op het standpunt dat het een zuiver juridische en geen politieke kwestie is. Tegenstanders verwijten de regering echter een “selectieve ethische politiek' te voeren. Zij wijzen op premier Blairs recente bezoek aan de “linkse dictators in China'.

Met zijn oproep om Pinochet vrij te laten leek Carey partij te kiezen voor oud-premier Thatcher, die gisteren in een ingezonden brief in The Times eiste dat hij onmiddellijk moest worden vrijgelaten omdat Pinochet als Brits bondgenoot tijdens de Falkland-oorlog Britse levens had helpen sparen. Zijn arrestatie is volgens Thatcher des te pijnlijker omdat het Verenigd Koninkrijk volgende week Carlos Menem ontvangt, president van Argentinie, dat de Falkland-eilanden in 1982 bezette. Chili diende ten tijde van de Falkland-oorlog als steunpunt voor de Britse strijdkrachten.

President Menem gaf gisteren zijn “onvoorwaardelijke' steun aan de eis tot vrijlating van Pinochet die zijn Chileense ambtgenoot Eduardo Frei heeft ingediend. Menem zei het principe te steunen dat Chileense misdaden door Chileense rechters moeten worden beoordeeld. Volgens Argentijnse commentaren wil Menem alles doen om te voorkomen dat de rel met Chili zijn bezoek overschaduwt, het eerste van een Argentijnse president sinds de Falkland-crisis, die aan beide zijden nog steeds uiterst gevoelig ligt.

Tijdens een gesprek met Britse journalisten in Buenos Aires zei hij ook de Falkland-oorlog “een droevige en traumatische episode in de geschiedenis van onze relaties' te vinden, die “nooit had mogen gebeuren' en “die we diep betreuren'. Dat wordt uitgelegd als de grootst denkbare stap die Argentinie kan maken om een streep te zetten onder het conflict waarbij aan Britse zijde ruim tweehonderd en aan Argentijnse zijde 712 doden vielen. Menem haastte zich echter te verklaren dat hij geen `spijt' had betuigd, zoals sommige Britse media uit zijn woorden afleidden.

Het bezoek van Menem, eerste democratisch gekozen president van Argentinie na de Falkland-oorlog, aan het Verenigd Koninkrijk heeft een grote symboolwaarde. Hij begint het dinsdag met een kranslegging in St Paul's Cathedral in Londen voor de slachtoffers van de Falkland-oorlog.

Menem maakte ook duidelijk dat hij vasthoudt aan de eis van Argentijnse soevereiniteit over de Britse archipel in de zuidelijke Atlantische Oceaan. Voor Groot-Brittannie en voor de 2.000 inwoners van de eilanden is het aantasten van de soevereiniteit onbespreekbaar, al zijn er formeel nog steeds onderhandelingen op VN-niveau gaande. Die staan echter op een laag pitje en Argentijnse militaire actie is uitgesloten. De partijen hebben zich neergelegd bij de status quo - “They agree to disagree, zei een BBC-commentator vanochtend.

Informeel staat de kwestie komende week wel degelijk op de agenda. Proefboringen hebben aangetoond dat in de zeebodem rondom de eilanden grote hoeveelheden aardolie en -gas zijn te verwachten. Die zijn echter alleen te exploiteren als er faciliteiten zijn op het vasteland: havens, opslagcapaciteit en mogelijk zelfs nieuwe raffinaderijen.

Argentinie wil echter in ruil voor zijn medewerking concessies over de status van de Falkland-eilanden. De zee rond de eilandengroep is nu een van de grootste vangstgebieden voor inktvis ter wereld. De eilanden verdienen honderden miljoenen guldens per jaar aan de verkoop van visvergunningen aan Korea, China, Japan, Italie, Rusland en Argentinie.