Kohl blokkeert mannencommune Schroder

Is een gesprek op een bankje met Gorbatsjov de reden waarom de scheidende kanselier Kohl geen afscheid kan nemen van zijn bungalow bij de kanselarij in Bonn?

Van opvolger Schroder mag Kohl in de tuin blijven wonen. De Duitse kiezers weten niet wat ze met hun stem op 27 september hebben aangericht. Het verlies van de macht kan politici ziek maken. Ook CDU-politici. Ze vallen in een diep gat, voelen zich leeg en nutteloos. Maar is dat reden voor scheidend bondskanselier Helmut Kohl om bij zijn opvolger Gerhard Schroder in de tuin te gaan wonen?

Aanvankelijk had de toekomstige kanselier Schroder het plan opgevat om in de bungalow die op het gazon van de bondskanselarij in Bonn gelegen is, een Wohngemeinschaft te beginnen. In Nederland is haast geen commune meer te vinden, maar in Duitsland wordt de zogenaamde W.G. steeds populairder door de stijgende groep alleenstaanden.

Schroder wilde met zijn vriendenclan uit Hannover een `mannencommune' vormen. Zijn 35-jarige vrouw Doris voelt niets voor een verhuizing naar Bonn, omdat haar zevenjarig dochtertje Klara uit haar eerste huwelijk net op een nieuwe school in Hannover is ondergebracht. Aangezien volgend jaar al weer de verhuizing naar de nieuwe hoofdstad Berlijn voor de deur staat, wil Doris voor de kleuter niet te veel overhoop halen.

Geen probleem, vond de nieuwe kanselier. Hij had zijn naaste vertrouwelingen uit Hannover, die een mooie baan krijgen in zijn kanselarij, al warm gemaakt voor de mannencommune in de bungalow. De woning in de riante tuin met blik op de Rijn is nog gebouwd door kanselier Ludwig Erhard, de vader van het Duitse Wirtschaftswunder.

Erhard woonde in de bungalow, zijn opvolger Kurt Kiesinger en Helmut Schmidt. Alleen Willy Brandt prefereerde destijds als kanselier een dienstwoning op de bosrijke Venusberg aan de rand van Bonn.

Schroder had genoeg liefhebbers voor zijn Wohngemeinschaft: Uwe-Karsten Heye, zijn persoonlijke woordvoerder in de kanselarij, Frank Steinmeier, toekomstig minister in zijn kanselierskabinet, en zijn persoonlijke adviseur Bodo Hombach, toekomstig leider van de bondskanselarij, kon er ook regelmatig blijven slapen na lange werkdagen.

Maar plotseling gooide Helmut Kohl roet in het eten. De scheidende kanselier wil graag in de bungalow blijven wonen, liet hij Schroder weten. Er ging een lichte schok door de politieke broeikas in Bonn. Kan de kanselier na zestien jaar zo moeilijk afscheid nemen van de macht, dat hij in de tuin van zijn opvolger achter wil blijven?

De politicus die de macht kwijtraakt kan diep gegriefd achterblijven, legt de psycholoog Stephan Lermer uit, die politici, topmanagers en topsporters behandelt. “Kohl heeft zich voluit op de macht geconcentreerd en daaruit erkenning geput.' Het gevaar bestaat dat hij het gevoel heeft: het volk heeft me niet meer nodig. Zo iemand moet tijd nemen om weer een nieuw doel in het leven te vinden, meent Lermer.

“Het beste is het om het verlies hardop te betreuren, te huilen, een dagboek bij te houden en vakantie te nemen', raadt hij aan. Het is als een rouwproces. De bungalow kan Helmut Kohl hierbij helpen. Want bewaart de scheidende kanselier aan zijn verblijf in deze woning aan de rivier niet de kostbaarste herinneringen?

In de tuin van de bungalow beleefde Kohl `beslissende ervaringen'. Nog met de vroegere Sovjet-leider Michail Gorbatsjov heeft de kanselier op het bankje gezeten in de tuin van de bungalow aan de Rijn. Het was een warme avond in juni 1989, vlak voordat `de Muur' viel. Ze maakten grapjes, spraken over vroeger, hun vaders, de oorlog en de deling van Duitsland. “Zo zeker als de Rijn naar de zee stroomt, zo zeker zal de Duitse eenwording komen, en de Europese', hield Kohl zijn politieke vriend voor. Nog geen jaar later gaf Gorbatsjov zijn fiat aan de hereniging. “Die avond op het bankje aan de Rijn was voor Kohl een Schlusselerlebnis', zei hij later.

Schroder heeft groots over zijn hart gestreken en het idee van de commune opgegeven. “De nieuwe kanselier gaat met groot respect om met zijn voorganger', laat de kanselarij weten.

Kohl mag van Schroder “zo lang hij wil' in het particuliere deel van de bungalow blijven. De werkkamers zijn voor Schroder en de keuken is gemeenschappelijk. Maar de kans dat de oude en nieuwe kanselier elkaar in de keuken tegenkomen wordt `klein' geacht.