Hetzelfde, maar iets anders

Continuiteit is het hoofdthema in de regeringsverklaring van Massimo D'Alema. Europa hoeft geen koerswijziging te vrezen van de eerste ex-communist als premier in Italie.

Hetzelfde, maar een beetje anders. Dat was de boodschap die de nieuwe Italiaanse premier, Massimo D'Alema, gisteren bracht in zijn regeringsverklaring. Hij wil de economisch-financiele lijn van zijn voorganger Romano Prodi doortrekken, met nieuwe accenten op sociaal gebied. Bovendien maakt zijn bredere politieke basis het mogelijk op sommige gebieden wat verder te gaan.

“Het zal de imperatief van deze regering zijn om de verbeteringen in de overheidsfinancien en de economische en financiele strategie die is uitgezet door Romano Prodi en het ons mogelijk heeft gemaakt lid te worden van de Europese monetaire unie niet te onderbreken', zei D'Alema.

Om dit te onderstrepen stond hij in het begin van zijn toespraak nadrukkelijk stil bij zijn voorganger, “die goed en in het belang van Italie heeft gewerkt.' De Kamerleden van de coalitiepartijen reageerden met een lang applaus. Prodi zat tussen de Kamerleden van de Italiaanse Volkspartij en nam het applaus staande in ontvangst.

D'Alema is de eerste Italiaanse premier die voortkomt uit de Italiaanse Communististische Partij, die in 1991 haar naam veranderde. Hij omschrijft zich nu als een sociaal-democraat, maar zijn knap opgebouwde verklaring was doorspekt met uitspraken die bedoeld waren om de twijfels over zijn communistische verleden weg te nemen.

Met zijn vrouw, zijn moeder en een tante als toehoorders op de volgepakte publieke tribune beloofde hij strijd tegen de bureaucratie en vermindering van de enorme rol die de staat nog steeds heeft in Italie. “We moeten mensen meer ruimte geven', zei D'Alema. Dat geldt voor iemand die een bedrijf wil beginnen en zich door enorme stapels papier moet worstelen, dat geldt voor een jongere die de arbeidsmarkt op wil en opbotst tegen de vele corporaties die hun eigen werkterrein afschermen.

Het privatiseringsprogramma kan worden uitgebreid tot de dienstensector en gemeentelijke bedrijven die in handen zijn van de overheid. Prodi heeft die extra stap niet kunnen zetten, omdat de communistische partij, die zijn kabinet gedoogde, voortdurend dwars lag. Die partij is verdeeld geraakt en twee ministers van een nieuwe communistische partij, die zich minder radicaal opstelt, zitten in het kabinet. Bovendien heeft D'Alema steun gekregen van de centrumpartij van oud-president Francesco Cossiga.

Als concessie aan de communisten had Prodi een 35-urige werkweek beloofd. D'Alema was hier minder stellig over. Hij zei alleen dat zijn kabinet in samenspraak met het parlement streeft naar vermindering van de werkweek, zonder een precies aantal uren te noemen.

D'Alema maakte duidelijk dat hij nieuwe sociale accenten wil zetten. “De burgers moeten zich realiseren dat het niet alleen het bnp is dat aangeeft hoe beschaafd een land is, maar ook het aantal mensen met banen en de kwaliteit van de sociale voorzieningen', zei hij. “De hyper-liberale cultuur van de afgelopen twintig jaar heeft onze samenlevingen beheerst. Daardoor is geaccepteerd dat een ongecontroleerde markt sociale rechten beperkt - zelfs zonder significante voordelen voor groei en ontwikkeling.'

Hij heeft Carlo Azeglio Ciampi gevraagd aan te blijven als minister van Schatkist en diens voorstel voor een sociaal pact overgenomen. Ciampi pleit voor een afspraak tussen bonden en werkgevers: de bonden accepteren meer flexibiliteit in ruil voor een belofte van de werkgevers om hun winsten te investeren in achtergebleven gebieden.

De nieuwe premier sprak met schorre stem en moest regelmatig een slokje water nemen. Hij had tot vier uur in de morgen overlegd over de staatssecretarissen. Om alle coalitiepartijen tevreden te stellen zijn het er geen 48 geworden, zoals eerst zijn bedoeling was maar 56.