Arrestatie Pinochet is hypocriet

De arrestatie van de Chileense ex-dictator Pinochet door de Britse autoriteiten bedreigt ieder vredesproces ter wereld, meent Philip Bowring. Als Pinochet moet hangen, dan zou dat ook moeten gelden voor Gerry Adams.

Achter het Spaanse en Britse optreden inzake ex-president Augusto Pinochet van Chili verbergen zich gevaarlijke morele pretenties. Europa heeft de bullepees van de mondiale ethische politieagent gegrepen en probeert hetzelfde soort extraterritoriaal gezag uit te oefenen waarover het Amerika vaak de les leest.

Dat een Spaanse rechter een serie beschuldigingen tegen de vroegere dictator inbrengt is tot daar aan toe. Maar heel anders wordt het wanneer de Britse regering dat serieus neemt en in eigen land politiek probeert te scoren door het te doen voorkomen alsof ze pal staat voor de mensenrechten. Dat is wel heel ironisch uit de mond van de regering van Tony Blair, zelf net terug uit Peking waar hij de schuldigen van Tienanmen onder loftuitingen heeft bedolven.

Londen treedt niet zomaar automatisch op ter bekrachtiging van een rechterlijk oordeel. Het heeft zelf het initiatief genomen door de diplomatieke status van generaal Pinochet niet te erkennen. In de Britse media weergalmt het van de frasen over het beveiligen van de wereld tegen dictators, het bestraffen van oorlogsmisdaden en het mondiaal geldig maken van mensenrechten.

Het schijnt bij de zelfbenoemde bewakers van rechtsstaat en democratie niet op te komen dat het aan het Chileense volk is om met generaal Pinochet af te rekenen. Ze hebben dat gedaan via een democratisch proces. Het is hun privilege om op deze wijze te trachten een eind te maken aan jaren van verbittering en verdeeldheid.

Hetzelfde probeert de Britse regering te doen in Noord-Ierland. Maar volgens het principe dat wordt gehuldigd in het geval van Pinochet, zouden Gerry Adams of anderen die iets te maken hebben met de IRA in Duitsland kunnen worden vervolgd, wegens schending van de mensenrechten van personen die buiten de Britse eilanden zijn gedood of gewond.

Moet Ariel Sharon in Australie voor de rechter worden gesleept om zich te verantwoorden voor de verwoestingen die Israel tijdens zijn invasie van Libanon in 1982 heeft aangericht, waarbij Australische burgers van Libanese afkomst zijn gemarteld of hun mensenrechten zijn geschonden?

Gaan Britse rechtbanken zich het helende werk van de Waarheids- en Verzoenings-Commissie in Zuid-Afrika toeeigenen door politiek gemotiveerde misdaden van alle betrokken partijen tijdens het Apartheidsbewind ontvankelijk te verklaren? Gaan de Britse slachtoffers uit die tijd naar Londen om F.W. de Klerk aan te klagen, terwijl de Zuidafrikaanse slachtoffers hun best doen oude wonden te genezen?

Kan ex-president Soeharto van Indonesie veilig Londen bezoeken? Of zal hij worden uitgewezen naar Lissabon om te verschijnen voor de rechters van de vroegere koloniale heersers over Oost-Timor, die in Angola en Mozambique zelf de nodige nooit vervolgde misdaden hebben gepleegd?

De mogelijkheden zijn onbegrensd. In conflicten, internationaal of binnenlands, komen marteling en schending van rechten maar al te vaak voor. Vredesakkoorden behelzen altijd een zekere mate van vergiffenis voor vroegere gedragingen. Het is maar zelden gebeurd dat Europeanen gerechtelijke wraak op zichzelf namen door ministers te vervolgen voor moord en marteling in voormalige koloniale gebiedsdelen.

De Britse houding in de zaak-Pinochet is een grote stap achteruit, met onaangename consequenties voor vredesprocessen waar ook ter wereld. En bovendien is ze verbijsterend hypocriet.